Χελιδονίσματα 2012

Την Τετάρτη, 21 Μαρτίου, οι μαθητές και οι μαθήτριες της Α΄τάξης με τις εκπαιδευτικούς Μωυσίδου Αφροδίτη και Κυπαρισσοπούλου Ειρήνη επισκέφθηκαν το 8o Nηπιαγωγείο Βέροιας, το Ειδικό Σχολείο Βέροιας, το 2ο Γυμνάσιο Βέροιας και το Κέντρο Μέριμνας ΑμΕΑ Βέροιας και τραγούδησαν τα «Χελιδονίσματα».

{AG}2013/xelidonismata2012{/AG}

Το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία ΙΙΙ

Περιεχόμενα

Εισαγωγή
Σχεδιασμός του Προγράμματος
Δράσεις του Προγράμματος
Αξιολόγηση

 

Εισαγωγή

Το σημερινό σχολείο δεν στοχεύει μόνο στην απόκτηση γνώσεων και την καλλιέργεια δεξιοτήτων αλλά θεωρεί εξίσου σημαντικό το να διαμορφώσει άτομα με συγκροτημένη προσωπικότητα που θα είναι ικανά να ενταχθούν δημιουργικά στην κοινωνία ως υπεύθυνοι πολίτες.
Τα προγράμματα Σχολικών Δραστηριοτήτων, ως καινοτόμος μαθησιακή διαδικασία που φιλοδοξεί να δώσει νόημα και ζωντάνια στην εκπαιδευτική πράξη, εντάσσονται στην καθημερινή πρακτική του Πρωτοβάθμιου Σχολείου χρησιμοποιώντας τις ώρες της Ευέλικτης ζώνης σε συνδυασμό με τη διαθεματική προσέγγιση των γνωστικών αντικειμένων που προβλέπονται από το Α.Π.Σ. Πρόκειται για μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στην απλή μετάδοση γνώσεων αλλά στοχεύει στην Ενεργητική Μάθηση και αξιοποιεί την Βιωματική Προσέγγιση.
Ο ρόλος του δασκάλου αλλάζει, του δίνεται η δυνατότητα μέσα από ένα πρόγραμμα Σχολικών δραστηριοτήτων να λειτουργήσει περισσότερο ως εμψυχωτής και συντονιστής της ομάδας παρά ως ο φορέας της γνώσης. Οι μαθητές έχουν την δυνατπότητα να ασχοληθούν με θέματα που τους ενδιαφέρουν και να συνδιαμορφώσουν την μαθησιακή διαδικασία συμμετέχοντας ενεργά τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην υλοποίηση των δράσεων του προγράμματος.
Κατά τη φετινή σχολική χρονιά θεωρήσαμε σημαντικό να ασχοληθούμε με ένα θέμα που σχετίζεται τόσο με την καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης όσο και με τη δυνατότητα της συνεργασίας με τους άλλους. Με αφορμή την ύπαρξη Τάξης Υποδοχής Τσιγγανοπαίδων στο σχολείο μας και την παράλληλη φοίτηση μαθητών του τμήματος αυτού τόσο στο Γ1 όσο και στο Γ2 αποφασίσαμε να πάμε ένα βήμα παραπέρα: Να δουλέψουμε –παράλληλα τα τρία τμήματα αλλά και με κοινές δράσεις αρκετές φορές- την αναγνώριση ομοιοτήτων και διαφορών και να επιδιώξουμε την γνωριμία του «άλλου» με τελικό στόχο την αποδοχή της διαφορετικότητας ως στοιχείου που πλουτίζει τόσο την σχολική κοινότητα όσο και την κοινωνία. Γι’ αυτό και ο τίτλος του προγράμματος που σχεδιάσαμε: «το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία». Παρακάτω θα παρουσιάσουμε συνοπτικά τον σχεδιασμό του προγράμματος και θα περιγράψουμε την πορεία υλοποίησής τους από το Γ1 του 8ου Δ.Σ. Βέροιας- σε συνεργασία με το Γ2 και την Τ.Υ.- μέσα από δράσεις που υλοποιήθηκαν κατά τη σχολική χρονιά 2012-13.

Σχεδιασμός του Προγράμματος

 

Γενικές πληροφορίες
Σχολική μονάδα: 8ο Δ.Σ. Βέροιας
Δασκάλα: Φωτιάδου Αναστασία
Τάξη Γ1 – Αριθμός μαθητών: Δεξαέξι (10 κορίτσια, 6 αγόρια)
[Σε συνεργασία με: την κ. Πουλτσάκη Γεωργία- δασκάλα του Γ1 (16 μαθητές) και τον κ. Λαζόπουλο Μέλιο –δάσκαλο της Τάξης Υποδοχής (9 μαθητές) του 8ου Δ.Σ. Βέροιας]
Σχολική χρονιά: 2012/ 2013
Ενημέρωση Γονέων: Ναι
Έγκριση Προγράμματος από το Σύλλογο Διδασκόντων: Ναι

 

Παρουσίαση προγράμματος
Τίτλος: Το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία»

Γενικός στόχος
Να κατανοήσουν – τόσο μέσα από τη λογοτεχνία όσο και μέσα από βιωματικές δράσεις – πως το να είμαστε μοναδικοί/ διαφορετικοί μεταξύ μας είναι πλούτος και όχι πρόβλημα, να αναπτύξουν κουλτούρα συνεργασίας και αλληλοαποδοχής και να βιώσουν «τη μαγεία» της αρμονικής συνύπαρξης.

Όψεις του θέματος
– Αναγνώριση συναισθημάτων/ ανάπτυξη αυτοεκτίμησης
– Αναγνώριση/ αποδοχή ομοιοτήτων και διαφορών
– Καλλιέργεια συνεργασίας και αλληλοαποδοχής
– Αποδοχή διαφορετικότητας/ αρμονική συνύπαρξη

 

Επί μέρους στόχοι
– Να μάθουν να εκφράζουν προσωπικά προβλήματά τους, να εντοπίζουν αιτίες, να προτείνουν λύσεις
– Να μπορούν να περιγράψουν τι τα ευχαριστεί και τι τα δυσαρεστεί
– Να ενισχύσουν την αυτογνωσία και την αυτοεκτίμησή τους
– Να γνωρίσουν παιδιά εδώ και αλλού, τι τα ενώνει τι τα διαφοροποιεί
– Να κατανοήσουν ότι η γνωριμία του «άλλου» οδηγεί στην αποδοχή του διαφορετικού. Να αναζητήσουν θετικά στοιχεία στους συμμαθητές τους παρά τις όποιες διαφορές τους
– Να καλλιεργήσουν την αλληλοεκτίμηση και την εμπιστοσύνη στις μεταξύ τους σχέσεις. Να αναπτυχθεί ένα κλίμα αποδοχής μεταξύ των μαθητών
– Να καταλάβουν μέσα από τη λογοτεχνία αλλά και τις βιωματικές δράσεις πως το να είμαστε διαφορετικοί μας κάνει πιο «πλούσιους».

 

Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
Χρησιμοποιήσαμε δύο από τις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης ανά βδομάδα και όποτε ήταν εφικτό συνδυάζαμε την υλοποίηση του προγράμματος με γνωστικά αντικείμενα του Α.Π.Σ. Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Δεικέμβριο του 2012 και ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2013.

 

Πεδία σύνδεσης με τα προγράμματα σπουδών γνωστικών αντικειμένων
– Γλώσσα [κείμενα του βιβλίου τους και λογοτεχνικά βιβλία/ καλλιέργεια προφορικού και γραπτού λόγου]
– Μελέτη Περιβάλλοντος [παιδιά εδώ και αλλού, συνθήκες καθημερινής ζωής, εκπαίδευση, γιορτές και τραγούδια…]
– Θεατρική Αγωγή [δραματοποίηση αποσπασμάτων λογοτεχνικών βιβλίων / παντομίμα συναισθημάτων…]
– Μουσική [«Αν όλα τα ποιδιά της γης», τραγούδια των Ρομά…]
– Εικαστικά [ατομικές δημιουργίες: χρώματα- συναισθήματα, ομαδικές δημιουργίες (σε συνεργασία με την Τ.Υ.):4 ταμπλό με θέμα «Το χαρούμενο λιβάδι», ομαδική (σε συνεργασία με την Γ1 και την Τ.Υ.): είμαστε όλοι κρίκοι στην αλυσίδα της φιλίας]

 

Μεθοδολογία
Θεωρούμε κατάλληλη τη μέθοδο Project επειδή είναι μια μαθησιακή δραστηριότητα συλλογικής μορφής, στην οποία συμμετέχουν ενεργά όλοι, βασίζεται στην εμπειρία και υπστηρίζει την αυτενέργεια. Αναπτύσσεται με βάση προκαθορισμένο σχέδιο και αποβλέπει στη διερεύνηση, οργάνωση και διαχείριση γνώσεων, υλικών, αξιών και δράσεων που αφορούν την πραγματικότητα που βιώνουν οι εμπλεκόμενοι μαθητές.

 

Συνεργασία με άλλους φορείς
– Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων ( Έφη Αντωνιάδου)
– Σχολική Ψυχολόγος ( Μαρία Ταμπακοπούλου)
– Κοινωνική λειτουργός ( Πωλίνα Τανάμπαση, Υπ. για τους Ρομά μαθητές της Τ.Υ.]
– Εκπαιδευτικοί του Ειδικού Σχολείου Βέροιας [συστεγαζόμενο με το 8ο Δ.Σ.]
– Σχολική Βιβλιοθήκη/ Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας

 

Διδακτικό υλικό
– Βιβλία που βοήθησαν στην οργάνωση δράσεων που σχετίζονται με την αναγνώριση συναισθημάτων και την διαχείριση της ετερότητας όπως: « ο κήπος των συναισθημάτων» και το « Ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος, απλά διαφορετικός», που βρήκαμε στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας
– Λογοτεχνικά βιβλία, που δανειστήκαμε από τη βιβλιοθήκη του σχολείου μας όπως: «Το γαντόσπιτο», «Το κοτοπουλάκι και το παπάκι», «Ο μαύρος κότσυφας και ο άσπρος γλάρος», «ο κήπος με τις 11 γάτες», «το χαρούμενο λιβάδι».
– Δύο ολιγόλεπτα φιλμάκια- που είχε την καλοσύνη να μας παραχωρήσει η κοινωνική λειτουργός κ. Πωλίνα Τανάμπαση, που αναφέρονται στις συνθήκες ζωής των Ρομά στον καταυλισμό στο Εργοχώρι Βέροιας-και γυρίστηκαν με τη συγκατάθεσή τους- απ’ όπου προέρχονται οι μαθητές της Τ.Υ. του σχολείου μας
– Ψηφιακή φωτογραφική μηχανή
– Ηλεκτρονικός Υπολογιστής και Προτζέκτορας
– Υλικά για θεατρικό παιχνίδι και εικαστικές δημιουργίες

 

Υλοποίηση – Δράσεις του προγράμματος

Δεκέμβριος 2012
Στην αρχή επισκεφθήκαμε την βιβλιοθήκη του σχολείου μας. Εκεί τα παιδιά είχαν τη δυνατότητα στην αρχή να περιεργαστούν τα βιβλία μόνα τους.

Στη συνέχεια τους ανατέθηκε από τη δασκάλα να χωριστούν σε τρεις ομάδες και να αναζητήσουν τρία συγκεκριμένα λογοτεχνικά βιβλία –τα οποία είχαν προεπιλεγεί από τη δασκάλα με κριτήριο τη συμβατότητά τους με τους στόχους του προγράμματος- ακολουθώντας τις οδηγίες που τους έδινε για να τα διευκολύνει. Όταν τα εντόπισαν έγινε μια σύντομη παρουσίασή τους από τη δασκάλα και συμφωνήθηκε να διαβαστούν τα τρία βιβλία μέσα στην τάξη και να πλαισιωθούν με αντίστοιχες δράσεις.

Στόχος ήταν να εμπλέξουμε όσο ήταν δυνατόν και τα παιδιά της Τάξης Υποδοχής σε αυτή τη διαδικασία, -χρησιμοποιώντας έστω και τη μικρή βιβλιοθήκη που υπάρχει στο διάδρομο του σχολείου μας για να έρχονται και τα ίδια σε άμεση επαφή με τα βιβλία που διαβάζαμε εμείς στην τάξη μας- ενώ ο δάσκαλός τους κ. Λαζόπουλος διάβαζε αντίστοιχα στο τμήμα τους λογοτεχνικές ιστορίες που θεωρούσε κατάλληλες.
Ξεκινήσαμε στην τάξη με το «Γαντόσπιτο» [διασκευή Λευκοθέα Καρτασίδου, έκδοση με τη συμμετοχή του Ειδικού Σχολείου Αλεξάνδρειας], ένα αλληγορικό μουσικό ουκρανικό παραμύθι, στο οποίο ζώα εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους καταφέρνουν να συνυπάρξουν. Η δασκάλα διάβασε μεγαλόφωνα την ιστορία ενώ παράλληλα ακουγόταν από CD η μουσική που το συνοδεύει. Ακολούθησε συζήτηση με θέμα την αλληλοαποδοχή των ατόμων παρά τις διαφορές τους. Στο τέλος τα παιδιά πρότειναν να αποδώσουν την ιστορία με παντομίμα υπό τους ήχους της μουσικής, πράγμα που έγινε με ενθουσιασμό από τις δύο ομάδες των παιδιών που εναλλάχθηκαν σε ρόλους ηθοποιών και κοινού.
Σειρά είχε «το κοτοπουλάκι και το παπάκι», ένα παραμύθι στο οποίο η φιλία των δύο μικρών ζώων περνά μια δοκιμασία εξαιτίας της προκατάληψης των ενηλίκων/ των γονιών τους απέναντι στο διαφορετικό. Το θεατρικό δρώμενο που στήθηκε στην τάξη έδωσε στα παιδιά την ευκαιρία να υποδυθούν ελεύθερα τους τέσσερις βασικούς ρόλους της ιστορίας.

Ακολούθησε το βιβλίο «Ο μαύρος κότσυφας και ο άσπρος γλάρος», το οποίο διαβάστηκε σε τρεις συνέχειες κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας. Κάθε φορά που σταματούσε η μεγαλόφωνη ανάγνωση σειρά είχε η ανταλλαγή απόψεων πάνω στα γεγονότα της ιστορίας που πολύ σύντομα οδηγούσε τα παιδιά να εκφράσουν τις σκέψεις τους πάνω σε αντίστοιχα γεγονότα της δικής τους καθημερινότητας. Επιπλέον τη δυνατότητα να συμπληρώσουν επεισόδια στις περιπέτειες του κότσυφα και του γλάρου ή να διηγηθούν προφορικά στους συμμαθητές τους τις δικές τους εκδοχές για το τέλος της ιστορίας Τέλος δόθηκε στα παιδιά η δυνατότητα να εκφραστούν εικαστικά με αφορμή την ιστορία που διαβάζαμε. Έτσι δημιουργήθηκε ένα ταμπλό με τις εργασίες τους

Ιανουάριος – Φεβρουάριος 2013
Το βιβλίο «Ο κήπος με τις 11 γάτες» μας απασχόλησε σχεδόν ένα μήνα. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσής του και στο κλείσιμο της ενασχόλησής μας με αυτό συνδυάστηκε με δράσεις τις οποίες οργάνωσε η δασκάλα της τάξης σε συνεργασία με την ψυχολόγο του σχολείου μας, οι οποίες εμβάθυναν και επέκτειναν θέματα τα οποία είχαμε θίξει.
Ξεκινήσαμε διαβάζοντας ένα κεφάλαιο την φορά. Ως πρώτη δραστηριότητα πρότειναν τα παιδιά να «παίξουν ρόλους» με βάση τους ήρωες του βιβλίου. Κάθε παιδί επέλεξε έναν χαρακτήρα από τα εννέα μικρά γατάκια που ζουν στον κήπο [9 μικρά + 2 ενήλικες= 11 γάτες] και ανέλαβε το ρόλο/ τη θέση του. Προετοίμασε στο σπίτι ένα μικρό κειμενάκι που αφορούσε την εμφάνιση, τον χαρακτήρα και τις σκέψεις του μικρού ήρωα. Την επόμενη φορά τάξη μας ήταν ο κήπος με τις γάτες, όπου καθένα από τα παιδιά έπαιζε «το ρόλο του» και αλληλεπιδρούσε με τα άλλα. Ήταν μια δράση που έφερε στην επιφάνεια κάποια θέματα που απασχολούν τα παιδιά όπως το πώς γίνομαι αποδεκτός από τους συνομηλίκους μου, πόσο μπορώ να πω όχι σε επιρροές που δεν θεωρώ σωστές.
Το δεύτερο κεφάλαιο σχετιζόταν με το πώς φαντάζομαι ότι μπορώ να αλλάξω τα πράγματα χρησιμοποιώντας ένα «μαγικό ραβδί». Ξεκινούσε από τις αλλαγές που μπορούν να γίνουν σε ένα τόπο/ χώρο και δινόταν η δυνατότητα για προεκτάσεις σε σχέση με τις επιθυμίες για αλλαγές στη ζωή μας και πως αυτές είναι δυνατόν να γίνουν πραγματικότητα χωρίς το «μαγικό ραβδί». Οι ατομικές εικαστικές δημιουργίες ήταν σχετικές είτε με τον κήπο με τις γάτες είτε με έναν «τόπο» πριν και μετά τη μεταμόρφωσή του από το μαγικό ραβδί.

Ένα επόμενο κεφάλαιο είχε σχέση με το τι φοβόμαστε και συνδυάστηκε με μία δράση στην τάξη σε συνεργασία με την ψυχολόγο του σχολείου μας κ. Ταμπακοπούλου Μαρία [η πρώτη από τις 4 συνολικά] που είχε ως θέμα «Αναγνωρίζω και εκφράζω συναισθήματα».
Ξεκινήσαμε αναφέροντας συναισθήματα τα οποία η κ. Ταμπακοπούλου έγραφε στον πίνακα. Στη συνέχεια ζήτησε από τα παιδιά να γράψουν σε ένα memo χαρτάκι μια φράση που να λέει πότε ένιωσαν το συναίσθημα αυτό και να το κολλούν στον πίνακα δίπλα στην αντίστοιχη λέξη. Στη συνέχεια η ψυχολόγος τα διάβαζε ένα ένα και παράλληλα ρωτούσε τα παιδιά αν έχουν νιώσει και εκείνα κάτι παρόμοιο, σε ποια περίσταση και τι έκαναν για να το ξεπεράσουν. Για παράδειγμα για το συναίσθημα του φόβου οι ερωτήσεις ήταν: «Τι φοβόμαστε» και «Για όλα αυτά που φοβόμαστε τι μας ηρεμεί». Η δασκάλα φρόντιζε να παρατηρεί [συμμετοχική παρατήρηση] την αλληλεπίδραση ψυχολόγου και παιδιών ενώ παράλληλα συμμετείχε στη δράση ως μέλος της ομάδας της τάξης.

Κατά την επόμενη δράση με την κ. Ταμπακοπούλου πήραμε αφορμή από τα γενεαλογικά δέντρα που είχαμε δημιουργήσει στην τάξη μας και ζητήθηκε από κάθε παιδί να ζωγραφίσει την οικογένειά του. Κάθε παιδί στη συνέχεια παρουσίαζε την εργασία του ενώ ακολουθούσε κάθε παρουσίαση συζήτηση με την ψυχολόγο με ερωτήσεις όπως: Με ποιον τα πηγαίνεις πιο καλά, σε αυτήν την οικογένεια ποιος είναι αρχηγός, πώς νιώθεις γι’ αυτό…Στόχος της όλης δράσης, όπως ειπώθηκε και στα παιδιά, ήταν να γνωριστούμε καλύτερα μεταξύ μας.

Οι επόμενες δύο δράσεις που έγιναν σε συνεργασία με την κ. Ταμπακοπούλου είχαν σχέση με τη διαχείριση συναισθημάτων και το πώς μπορεί κανείς να διαχειριστεί με επιτυχία τις διαφωνίες και τις συγκρούσεις του με τους άλλους. Στην πρώτη δόθηκε στα παιδιά ένα Φύλλο Εργασίας με τίτλο «Θυμώνω όταν… Ζηλεύω όταν…» και αφού συμπληρώθηκε από όλα τα παιδιά έγινε η παρουσίαση από τον καθένα/την καθεμιά και η αντίστοιχη συζήτηση. Παρατηρήθηκε ότι η παρουσίαση ενός παιδιού βοηθούσε κάποιο άλλο να μιλήσει για κάτι παρόμοιο που το απασχολούσε με περισσότερη ευκολία, ίσως γιατί ένιωθε μεγαλύτερη ασφάλεια μια και αναγνώριζε ότι δεν ήταν το μόνο που έπρεπε να διαχειριστεί τέτοια «δύσκολα» συναισθήματα όπως η ζήλεια και ο θυμός. Στη δεύτερη συμφωνήθηκε με τα παιδιά να παίξουν διαδοχικά –ανά δύο- ένα παιχνίδι που τους κίνησε την περιέργεια, λεγόταν «ο τοίχος». Όπως εξήγησε η ψυχολόγος το παιχνίδι έχει δύο φάσεις. Στην αρχή το ένα παιδί εξηγεί στο άλλο για ποιο λόγο είναι θυμωμένο μαζί του, όμως το δεύτερο δεν ανταποκρίνεται/ δεν απαντάει στα παράπονα του πρώτου, μια και είναι «τοίχος». Μέσα από αυτό έγινε φανερό ότι έτσι δεν μπορεί να λυθεί καμία διαφωνία ούτε να ξεπεραστεί μια σύγκρουση. Όπως ανέφερε η κ. Ταμπακοπούλου: « Αν δεν ακούσω τον άλλον, αν δεν απαντήσω σε σχέση με αυτά που μου είπε δεν θα μπορέσω να τα βρω μαζί του». Πράγματι, στη δεύτερη φάση του παιχνιδιού, όταν το παιδί που γινόταν αποδέκτης των παραπόνων ανταποκρινόταν, παύοντας να είναι «τοίχος», η εξέλιξη της συζήτησης ήταν πολύ πιο εποικοδομητική. Αυτή η δράση ήταν και η αγαπημένη των παιδιών και την θυμηθήκαμε/την χρησιμοποιήσαμε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της χρονιάς, όταν χρειάστηκε να λύσουμε διαφωνίες μεταξύ μας.

 

Μάρτιος- Απρίλιος 2013
Κατά τους δύο αυτούς μήνες- αλλά και τον Μάιο, όπως θα δούμε παρακάτω- ήταν λιγότερες οι δράσεις που έγιναν μόνο από το τμήμα μας, το Γ1, και περισσότερες οι κοινές δράσεις –διδακτικές επισκέψεις, παρακολούθηση ταινιών, ακρόαση λογοτεχνικών έργων και τραγουδιών, εικαστικές δημιουργίες- τόσο με το Γ2 όσο και με την Τάξη Υποδοχής.
Ξεκινώντας από τη Μελέτη Περιβάλλοντος και από το κεφάλαιο που αναφέρεται στην καθημερινή ζωή των παιδιών σε παλιότερες εποχές, αποφασίσαμε να επισκεφτούμε –τα τρία τμήματα μαζί- το Μουσείο Εκπαίδευσης που υπάρχει στην Ημαθία. Στόχος μας ήταν να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά τις ομοιότητες και τις διαφορές στην εκπαίδευση σήμερα και σε παλιότερες εποχές.
Πέρα από την ξενάγηση στο μουσείο δηλώσαμε συμμετοχή και στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που υλοποιείται από το Μουσείο με θέμα «πώς γράφαμε παλιά». Το συνδυάσαμε με παιχνίδια, σημερινά αλλά και παλιότερων χρόνων, στην αυλή του μουσείου, ώστε να καλύψουμε δύο βασικούς τομείς της ζωής του παιδιού παλιά και σήμερα, το σχολείο και το παιχνίδι.

Γυρνώντας στο σχολείο βάλαμε ως στόχο –οι τρεις εκπαιδευτικοί- να ασχοληθούμε με τις ομοιότητες και διαφορές στην καθημερινότητα των παιδιών στη σημερινή εποχή, παίρνοντας ως παράδειγμα την ομάδα των παιδιών Ρομά που φοιτούν στο σχολείο μας. Είχαμε παρατηρήσει ότι παρόλο που φοιτούν στην τάξη υποδοχής για τρίτη χρονιά, οι συμμαθητές τους ξέρουν ελάχιστα για τον τρόπο ζωής τους στον καταυλισμό, όπου επιστρέφουν μετά το σχολείο. Επειδή θεωρούμε πως όταν γνωρίσω καλύτερα των άλλον μπορώ ευκολότερα να τον αποδεχτώ, αποφασίσαμε να συγκεντρωθούμε και τα τρία τμήματα στην αίθουσα του Γ2 με σκοπό να παρακολουθήσουμε δύο ολιγόλεπτα φιλμάκια που αναφέρονται στις συνθήκες ζωής των Ρομά στον καταυλισμό, στο Εργοχώρι Βέροιας. Τα φιλμάκια παραχώρησε στον κ. Λαζόπουλο η κοινωνική λειτουργός κ. Πωλίνα Τανάμπαση, η οποία βοηθά γενικότερα στην επικοινωνία του σχολείου με τους γονείς των παιδιών στον καταυλισμό και στην επίλυση όσων προβλημάτων παρουσιάζονται με την φοίτηση των παιδιών στο σχολείο. Στην αρχή ο κ. Λαζόπουλος έκανε μια εισαγωγή για το πόσο σπουδαίο είναι να κατανοήσουμε ότι ο καθένας μας είναι διαφορετικός αλλά το ίδιο σημαντικός με τους άλλους. Άλλωστε, όσες και αν είναι οι διαφορές μας πάντα υπάρχουν ομοιότητες στις ανάγκες και τις επιθυμίες μας και είναι αυτές που μας ενώνουν ενώ ταυτόχρονα παραμένουμε ξεχωριστοί. Στη συνέχεια προβλήθηκαν τα φιλμάκια που αναφέρονται τόσο στις δυσκολίες στέγασης και διαβίωσης όσο και στην εξέλιξη της προσπάθειας –η οποία ακόμη συνεχίζεται- για τη φοίτηση όσο το δυνατόν περισσότερων παιδιών Ρομά του καταυλισμού σε σχολείο. Στο πρώτο φιλμ είδαμε τα «σπίτια» τους/ παράγκες και τις ελλείψεις σε βασικές παροχές όπως νερό, αποχέτευση, ηλεκτρικό ρεύμα. Είδαμε τον τρόπο που ζεσταίνονται, το που κοιμούνται, πως μαγειρεύουν… αναγνωρίσαμε κάποιους συμμαθητές μας σε μικρότερη ηλικία. Εντύπωση μας έκανε το πρώτο «σχολείο» των παιδιών – πριν από τέσσερα χρόνια. Μια στρατιωτική σκηνή και ένας φαντάρος/ δάσκαλος προσπαθούσε να ξεκινήσει κάτι με παιδιά που ποτέ δεν είχαν φοιτήσει σε σχολείο. Το δεύτερο φιλμ, που γυρίστηκε πριν από δύο χρόνια, έδινε έμφαση στην πρόοδο που έχει συντελεστεί σε σχέση με την φοίτηση των παιδιών σε κανονικό σχολείο. Είδαμε ένα λεωφορείο να σταματά και κάποια παιδιά με τις τσάντες τους να επιβιβάζονται σε αυτό, ανάμεσά τους και κάποιοι μαθητές μας. Στη συνέχεια παρακολουθήσαμε κάποιες σκηνές από τη φοίτηση των παιδιών στις Τάξεις Υποδοχής που δημιουργήθηκαν στο 4ο , 5ο και 8ο Δ.Σ. Βέροιας. Εδώ αναγνωρίσαμε και πάλι τον δικό μας δάσκαλο, τον κ. Λαζόπουλο και τους μαθητές του. Η εντύπωση που προκάλεσαν τα δύο φιλμ στους μαθητές και τις μαθήτριες του Γ1 και Γ2 ήταν μεγάλη. Στη συζήτηση που ακολούθησε ο δάσκαλος της Τάξης Υποδοχής ενθάρρυνε τους μαθητές του να απαντούν στις ερωτήσεις των υπόλοιπων παιδιών. Ήταν πολύ σημαντική εμπειρία για όλους μας.
Την επόμενη μέρα συνεχίσαμε την συζήτηση στο Γ1. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του τμήματός έδειχναν τώρα μεγαλύτερη ικανότητα ενσυναίσθησης, κατανοούσαν καλύτερα το πρόβλημα της καθαριότητας που αντιμετωπίζουν τα παιδιά που ζουν στον καταυλισμό καθώς και το πόσο δύσκολο είναι για αυτά να κάνουν στο σπίτι μια κάποια προετοιμασία για το σχολείο.
Τις επόμενες μέρες αξιοποιήσαμε τη δυναμική που είχε δημιουργηθεί για την κατανόηση της ετερότητας και χρησιμοποιούμε δύο αποσπάσματα λογοτεχνικών κειμένων που υπάρχουν στα διδακτικά εγχειρίδια της Γ΄ τάξης: Το «Τριγωνοψαρούλης εναντίον καρχαρία» του Βαγγέλη Ηλιόπουλου που υπάρχει στο βιβλίο της Μελέτης και «Το χαρούμενο λιβάδι» της Φυλιώς Νικολούδη που υπάρχει στο βιβλίο η Γλώσσα μου. Η συζήτηση που ακολούθησε τη μεγαλόφωνη ανάγνωσή τους σχετιζόταν με τον τρόπο που υποδεχόμαστε στο σχολείο μας/ στην τάξη μας έναν καινούριο μαθητή είτε από άλλη χώρα (διαπολιτισμική διάσταση) είτε από άλλο κοινωνικό πλαίσιο (Ρομά μαθητές του σχολείου μας). Απόρροια όλης αυτής της διαδικασίας ήταν η απόφασή μας για μια σειρά από δράσεις που συμφωνήθηκε να γίνουν από κοινού από το Γ1 και την Τ.Υ. Με αφορμή το κείμενο «το χαρούμενο λιβάδι» σχεδιάσαμε και υλοποιήσαμε -σε τέσσερις συναντήσεις- τη δημιουργία τεσσάρων μεγάλων ομαδικών εικαστικών δημιουργιών καθώς και κειμένων ή ποιημάτων που αναφερόταν σε όλη τη διαδικασία της συνεργασίας μας.
Στην πρώτη συνάντηση μας μας υποδέχτηκαν οι μαθητές του κ. Λαζόπουλου στην τάξη τους και αφού μας ξενάγησαν, ξαναδιαβάσαμε όλοι μαζί την ιστορία για το «χαρούμενο λιβάδι».. Στη συνέχεια αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τις τέσσερις μεικτές ομάδες [παιδιά του Γ1 και της Τ.Υ.] με στόχο να ξεκινήσουμε τη δουλειά για τα ταμπλό με θέμα τις παπαρούνες που δυσκολευόταν να αποδεχτούν στο λιβάδι τους την ύπαρξη της παπαρούνας (αποδοχή του διαφορετικού). Χρησιμοποιήσαμε τέμπερες, πινέλα και χαρτί μέτρου για να ετοιμάσουμε την πρασινάδα και τον ουρανό.

Οι τέσσερις ομάδες δούλεψαν με πολύ όρεξη και τα μικροπροβλήματα συντονισμού που υπήρξαν ξεπεράστηκαν γρήγορα. Συμφωνήσαμε την επόμενη φορά να χρησιμοποιήσουμε άσπρά και κόκκινα χαρτόνια καθώς και κίτρινο και μαύρο χαρτί γκοφρέ για τα λουλούδια. Η δουλειά κύλησε πιο εύκολα κατά τη δεύτερη συνάντηση με αποτέλεσμα να αποφασίσουμε να στολίσουμε λίγο περισσότερο τα ταμπλό μας προσθέτοντας έναν όμορφο ήλιο και σύννεφα. Αποφασίσαμε για την τρίτη συνάντηση να γράψουν τα παιδιά κάποιες σκέψεις τους με αφορμή τη διαδικασία για την δημιουργία των ταμπλό καθώς και ποιηματάκια για το χαρούμενο λιβάδι. Ακόμη σκεφτήκαμε ότι είναι απαραίτητο να γραφτεί ένας τίτλος για κάθε έργο καθώς και τα μέλη της ομάδας που το δημιούργησαν. Την τέταρτη φορά που συναντηθήκαμε επισκεφτήκαμε τον διευθυντή του σχολείου μας κ. Μακαρατζή Γιώργο και τον ενημερώσαμε ότι θα θέλαμε τα έργα μας να εκτεθούν στον μεγάλο διάδρομο του σχολείου ώστε να τα δουν και τα υπόλοιπα παιδιά. Έτς οι δουλειές των παιδιών αναρτήθηκαν και έγινε η πρώτη ξενάγηση για τον διευθυντή και τους μαθητές του Γ2. Η ικανοποίηση όλων μας ήταν μεγάλη.

Όλη αυτή η διαδικασία βοήθησε τα παιδιά του Γ1 και της Τ.Υ. να ξεπεράσουν τις όποιες προκαταλήψεις, να γνωριστούν καλύτερα και να συνεργαστούν για να σχεδιάσουν και να φέρουν σε πέρας την εργασία που είχαν αποφασίσει όλοι μαζί.

 

Μάιος 2013
Με αφορμή ένα ποίημα στο βιβλίο της Γλώσσας [η Αργυρώ], που αναφέρεται σε ένα κοριτσάκι που χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο χωρίς να χάνει τη χαρά της ζωής, η συζήτηση οδηγήθηκε στα παιδιά με ειδικές ανάγκες και το δικαίωμά τους τόσο για εκπαίδευση όσο και για ένταξη στο κοινωνικό σύνολο. Πολύ φυσικά η συζήτηση πήγε στο σχολείο Ειδικής Αγωγής Βέροιας το οποίο συστεγάζεται με το 8ο Δ.Σ. Με τα παιδιά αυτά συναντιόμαστε κάθε πρωί στην προσευχή καθώς και σε πολλά διαλείμματα. Όμως πόσο καλά γνωρίζουμε το δικό τους σχολείο και την καθημερινότητά τους σε αυτό; Αφού συζητήσαμε το θέμα και με τους συνεργάτες μας στο πρόγραμμα- το Γ1 και την Τ.Υ.- αποφασίσαμε ότι μία επίσκεψη στο Ειδικό Σχολείο για ξενάγηση και κάποιες κοινές δράσεις μας ενδιέφερε πολύ. Έγιναν οι απαραίτητες συνεννοήσεις,αποφασίστηκαν από κοινού οι δράσεις που θα γίνουν καθώς και το τι θα χρειαστούμε γι’ αυτές και ένα πρωί τα τρία τμήματα του σχολείου μας υποδέχτηκε ο διευθυντής του Ειδικού Σχολείου κ. Αντώνης και η δασκάλα που ανέλαβε να είναι η ξεναγός μας σε αυτό, η κ. Αθηνά. Μετά το καλωσόρισμα στο μικρό αμφιθέατρο του σχολείου επισκεφθήκαμε τις αίθουσες διδασκαλίας, το γυμναστήριο, την αίθουσα χαλάρωσης, ακόμη και τις τουαλέτες. Μας συνόδευαν παιδιά και εκπαιδευτικοί του Ειδικού Σχολείου. Σε κάθε χώρο τα παιδιά παρατηρούσαν, εντόπιζαν ομοιότητες και διαφορές με το δικό μας σχολείο, ρωτούσαν για ότι τους τραβούσε το ενδιαφέρον, ώστε να καταλάβουν καλύτερα τη διαδικασία μάθησης των παιδιών, τα υλικά μέσα που την υποστηρίζουν, αλλά και τις υποδομές που είναι απαραίτητες ώστε να διευκολύνουν την καθημερινότητα των μαθητών και μαθητριών.

Στο κλείσιμο της ξενάγησης κατευθυνθήκαμε στην κουζίνα του σχολείου για την πρώτη δράση μας. Μια και ήταν οι πρώτες μέρες μετά τις διακοπές του Πάσχα, είχαμε συνεννοηθεί να κάνουμε αγώνες τσουγκρίσματος αυγών. Εμείς είχαμε φέρει από το σπίτι μας τα αυγά ενώ τα παιδιά που μας φιλοξενούσαν έβρασαν και στόλισαν τα αυγά τους στο σχολείο με τη βοήθεια των εκπαιδευτικών, από την προηγούμενη μέρα. Έχοντας όλοι τα αυγά στο χέρι χωριστήκαμε σε τρεις μεικτές ομάδες –παιδιά του 8ου και του Ειδικού Σχολείου- και με το σύνθημα της κυρίας Αθηνάς ξεκίνησε το τσούγκρισμα. Έγινε μεγάλο πανηγύρι. Δύο παιδιά από κάθε ομάδα, που βγήκαν με το αυγό τους αλώβητο, πήραν μέρος στην επόμενη φάση του αγώνα για να καταλήξουμε στον νικητή –την Άννα- που κέρδισε ένα λούτρινο ως έπαθλο. Η δεύτερη δράση που είχε προγραμματιστεί ήταν ζωγραφική με δαχτυλομπογιές. Λόγω του προγράμματος οι δύο τρίτες έπρεπε να αποχωρήσουν, έδωσαν όμως την υπόσχεση ότι την επόμενη σχολική χρονιά θα προγραμματίσουν από την αρχή κάποιες κοινές δράσεις με τους «συγκατοίκους» μας του Ειδικού Σχολείου. Τα παιδιά της τάξης υποδοχής εκπροσώπησαν το σχολείο μας στην κοινή δράση ζωγραφικής και όταν αργότερα μας έδειξαν τα έργα τους ζηλέψαμε λιγάκι που χάσαμε μια τόσο δημιουργική δραστηριότητα.
Όμως το πρόγραμμα Σχολικών Δραστηριοτήτων πλησίαζε στην ολοκλήρωσή του και οι τρεις εκπαιδευτικοί σκεφτήκαμε να κάνουμε το κλείσιμο με μία κοινή δράση των τριων τμημάτων που θα περιλάμβανε την ακρόαση μια ιστορίας και ενός τραγουδιού και τη δημιουργία της «αλυσίδας της φιλίας». Συγκεντρωθήκαμε για μια ακόμη φορά όλοι μαζί στην αίθουσα του Γ1 αυτή τη φορά και ξεκινήσαμε ακούγοντας την ιστορία «το γαϊτανάκι» της Ζωρζ Σαρή. Το όνειρο του ήρωα της ιστορίας, του γερο-Νικόλα, όλοι οι άνθρωποι να δώσουν τα χέρια την πρώτη μέρα της άνοιξης και να χορέψουν σχηματίζοντας ένα μεγάλο γαϊτανάκι γύρω από τη γη μας συγκίνησε. Θυμηθήκαμε την αντίστοιχη ζωγραφιά που υπάρχει στον τοίχο της σκάλας που οδηγεί στις τάξεις μας, τα παιδιά που χορεύουν δημιουργώντας ένα μεγάλο κύκλο γύρω από την γη. Ήταν η κατάλληλη στιγμή να ακούσουμε το αντίστοιχο τραγούδι, «αν όλα τα παιδιά της γης» και να το τραγουδήσουμε με πολλή κέφι μια και τώρα ξέραμε περισσότερα για την ιστορία που κρύβεται πίσω από τα λόγια του. Τέλος κλείσαμε την συνάντησή μας δημιουργώντας την αλυσίδα της φιλίας. Κάθε παιδί πήρε μία λωρίδα χρωματιστού χαρτονιού, έγραψε το όνομά του και το στόλισε ξέροντας ότι θα αποτελεί έναν κρίκο στην αλυσίδα της φιλίας την οποία αφού δημιουργήσαμε όλοι μαζί τοποθετήσαμε στον διάδρομο του σχολείου. Θελήσαμε μέσα από αυτή τη δράση να κινητοποιήσουμε και παιδιά άλλων τμημάτων ενημερώνοντας τα για αυτό που είχαμε κάνει και να τους ζητήσουμε, αν θέλουν να συμπληρώσουν και αυτοί τους δικούς τους κρίκους. Πράγματι υπήρξε θερμή ανταπόκριση και η «αλυσίδα της φιλίας» απέκτησε σημαντικό μήκος και «αγκάλιασε» ολόκληρο το σχολείο μας.

 

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση του προγράμματος σχολικών δραστηριοτήτων με τίτλο «το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία» αποτέλεσε μέρος της καθημερινής διδακτικής πρακτικής και της μαθησιακής εμπειρίας μια και η προσπάθεια μας για την επίτευξη ενός μεγάλου εύρους στόχων σε όλα τα επίπεδα της συγκρότησης του ατόμου δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθεί με παραδοσιακούς τρόπους. Η αξιολόγηση του προγράμματος έγινε παράλληλα με την υλοποίησή του και περιλάμβανε τη συστηματική συλλογή πληροφοριών από τη δασκάλα με στόχο να μειωθούν οι αβεβαιότητες και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των δράσεών μας. Σε πρακτικό επίπεδο, τα παιδιά είχαν την ευκαιρία κάθε φορά που τέλειωνε μια δράση, καθισμένα σε κύκλο, να εκφράσουν την άποψη τους σε σχέση με το τι τους άρεσε, τι τους δυσκόλεψε και τι άλλο θα ήθελαν να έχουν κάνει. Κάποιες φορές – σε δράσεις οι οποίες τα παρακινούσαν ιδιαίτερα- έγραφαν και ένα δικό τους μικρό κείμενο ή ποίημα που σχετιζόταν με τη δράση στην οποία πήραν μέρος. Η δασκάλα –συμμετέχοντας και η ίδια στον κύκλο συζήτησης- κατέγραφε μετά από κάθε κύκλο δράσεων τις παρατηρήσεις της στο ημερολόγιο του προγράμματος (συμμετοχική παρατήρηση). Το υλικό αυτό, μαζί με το παραγόμενο υλικό των παιδιών (ατομικά και ομαδικά εικαστικά έργα, κείμενα και ποιήματα με αφορμή τις δράσεις μας, ζωγραφιές σχετικές με τις ιστορίες που διαβάσαμε αλλά και βιβλιοπαρουσιάσεις) καθώς και τις φωτογραφίες που τραβήχτηκαν όλους αυτούς τους μήνες που δουλέψαμε το πρόγραμμα, αποτέλεσαν την βάση για να γραφτεί η συγκεκριμένη έκθεση αλλά και για να κοινοποιηθούν οι δράσεις μας στη σχολική κοινότητα.
Κλείνοντας, θεωρούμε ότι τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα έχουν επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό και έχουν τεθεί οι βάσεις για να συνεχιστούν ανάλογες δράσεις και την επόμενη χρονιά, μια και θεωρούμε ότι η ανάπτυξη κουλτούρας συνεργασίας και αλληλοαποδοχής είναι μια διαρκής δράση που οδηγεί στην δημιουργία υπεύθυνων πολιτών που θα μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά τόσο στη σχολική κοινότητα όσο και αργότερα στην κοινωνία.

Πρόγραμμα Σχολικών Δραστηριοτήτων

«Το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία

Επιμέλεια: Φωτιάδου Αναστασία

Βέροια, Ιούνιος 2013

 

Το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία ΙΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Αφορμή για τη πραγματοποίηση του προγράμματος ήταν το ποίημα από το Βιβλίο μαθητή Γλώσσα Γ΄ τεύχος α΄σελ. 32 « Η φίλη μας η Αργυρώ» .
Οι μαθητές γνώρισαν μια μαθήτρια σε αναπηρικό καροτσάκι που ένοιωθε τα ίδια συναισθήματα, είχε τις ίδιες ανάγκες μαζί τους μα λυπόταν όταν κάποιος δεν την σέβονταν λόγω της δυσκολίας που είχε στην μετακίνηση και στην πρόσβαση στους δρόμους.. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε ήταν η Project. Μέσα από την ενεργή συμμετοχή τους σε ομαδικές δραστηριότητες , ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός, τον σεβασμό του εαυτού τους και τον άλλων, την αυτοεκτίμηση συνειδητοποιούν πως αποτελούν τα μέλη-κρίκοι μιας δυνατής ομάδας-αλυσίδας. Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με τα τμήματα Γ1, Τ.Υ. και την ψυχολόγο του σχολείου μας κ. Μαρία Ταμπακάκη.
Επίσης θα χρησιμοποιηθεί το υλικό από το πρόγραμμα Μελίνα «Τα χρώματα και τα συναισθήματα»

Στόχοι:
1. Να μη φοβούνται να εκφράζουν τα προσωπικά τους προβλήματα , να εντοπίζουν τις αιτίες τους και να προτείνουν πιθανές λύσεις.
2. Να μπορούν να περιγράψουν τι τα ευχαριστεί και τι τα δυσαρεστεί.
3. Να βρίσκουν πληροφορίες για κάποιο θέμα και να τις οργανώνουν
4. Να συνειδητοποιήσουν πως μέσα από την ομαδικότητα και την συνεργασία η εύρεση λύσεων για την επίλυση προβλημάτων είναι καλύτερη
5. Να μάθουν να αποδέχονται τη διαφορετικότητα
6. Να ενισχύουν την αυτοεκτίμησή τους, τον αμοιβαίο σεβασμό και την κατανόηση του άλλου κάνοντας αυτοαξιολόγηση
7. Να μάθουν να διερευνούν τον εσωτερικό τους κόσμο
8. Να μάθουν να λειτουργούν μέσα σ’ ένα κλίμα αλληλοεκτίμησης και εμπιστοσύνης
9. Να γνωρίσουν παιδιά από άλλες χώρες και τα κοινά και μη σημεία
10. Να καταλάβουν πως το να είμαστε διαφορετικοί μεταξύ μας είναι μια μαγεία

Χρόνος υλοποίησης
Το πρόγραμμα και οι δραστηριότητές του θα πραγματοποιηθούν στις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης , παράλληλα με άλλα μαθήματα (Γλώσσας, Εικαστικών, Μουσικής Θεατρικής Αγωγής, Μαθηματικών, Μελέτης ΤΠΕ σε συνεργασία με άλλα γνωστικά αντικείμενα σύμφωνα με το Α.Π. και θα υλοποιηθεί από τον μήνα Ιανουάριο έως τον Μάιο.

Γνωστικά αντικείμενα:
Γλώσσα: Καλλιέργεια και παραγωγή προφορικού και γραπτού λόγου.
Μαθηματικά: Πράξεις πρόσθεσης και αφαίρεσης
Μελέτη: Γνωριμία με τα ήθη και τα έθιμα άλλων χωρών, κυρίως μαθητών από άλλες χώρες που φοιτούν στο σχολείο
Εικαστικά: Κατασκευή «Ένας πολύ ξεχωριστός άνθρωπος», «Μπροστά στον καθρέφτη» , «Πρόσωπο χωρίς συναισθήματα», Ο κήπος των συναισθημάτων», «Το αλφαβητάρι των συναισθημάτων», « Ένας ξεχωριστός άνθρωπος», « Λυπημένη μέρα – χαρούμενη μέρα», « Η λίμνη του φόβου»
Θεατρική Αγωγή: Δραματοποίηση «Ο τριγωνοψαρούλης», « Το κουτί των συναισθημάτων».
Μουσική: «Πώς νιώθω όταν ακούω….» ( κλασική μουσική έντονη, ήρεμη), Αν όλα τα παιδιά της γης, Εντερλέζι, , τραγούδια από άλλα μέρη του κόσμου..

Χρονική εξέλιξη του προγράμματος

1ος μήνας: 8 ώρες Φιλαναγνωσία
Α) «Η φίλη μας η Αργυρώ», Τζιν Γουίλλις
Β) «Ο Τριγωνοψαρούλης», Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Γ) «Ο κήπος με τις 11 γάτες», Μοράτι Λουτσιάνο
Δ) «Ο μαύρος κότσυφας και ο άσπρος γλάρος», Kitty Crowther
Ε) «Το κοτοπουλάκι και το παπάκι», Sidjanski, Brigitte
Στ) «Το ασχημόπαπο», Χανς Κρίστιαν »Aντερσεν

 

2ος μήνας : 6 ώρες Ταξιδεύοντας στον κόσμο

• Μέσα στην τάξη υπάρχουν μαθητές που ήρθαν από άλλες χώρες. Αναπτύσσεται ένας διάλογος ανάμεσα στους μαθητές των τάξεων Γ1, Γ2 και Τ.Υ. οι οποίοι περιγράφουν, όσο μπορούν τη χώρα από την οποία ήρθαν, πώς ζούσαν εκεί , τι σχολεία είχαν κλπ..
• Ύστερα προβάλλονται εικόνες από το διαδίκτυο παιδιών άλλων χωρών, των σχολείων τους , της χώρας τους…
• Καταγράφουμε σ’ ένα χαρτί του μέτρου τη χώρα, τα έθιμα τα μνημεία κλπ. τα κοινά στοιχεία και κολλάμε ανάλογες εικόνες(ή ζωγραφιστές)σε μια στήλη και ύστερα σε άλλη στήλη τα στοιχεία για τα οποία ξεχωρίζει η κάθε χώρα.

3ος μήνας: 8 ώρες : Γνωρίζω τον εαυτό μου και τους άλλους
Μέσα από βιωματικές δραστηριότητες τα παιδιά περιγράφουν τους εαυτούς τους , αναγνωρίζουν τα συναισθήματα και μαθαίνουν να τα ελέγχουν.
• Τα παιδιά στέκονται μπροστά σ΄έναν καθρέφτη, Περιγράφουν τον εαυτό τους δυνατά και τονίζουν τα θετικά και τα αρνητικά τους στοιχεία και κυρίως πως είναι μοναδικοί . Ύστερα ζωγραφίζουν την μαργαρίτα «Ένας ξεχωριστός άνθρωπος»( παράρτημα 13)
• Καταγράφουν τον εαυτό τους σ’ ένα χαρτί ανώνυμα και το ρίχνουν σ’ ένα κουτί . Ύστερα κάθονται κυκλικά . Το καθένα τραβά από ένα χαρτάκι και μαντεύει ποιον περιγράφει το χαρτί.
• Ακούν μικρά κομμάτια τραγουδιών και παρατηρούν διάφορες εικόνες και κάθε φορά καταγράφουν τα συναισθήματά τους στο φύλλο εργασίας που κρατούν(παράρτημα 1ο ).
• Σ’ ένα χαρτί του μέτρου καταγράφουμε τα συναισθήματα και φτιάχνουμε το «αλφαβητάρι των συναισθημάτων» ( παράρτημα 2ο)
• «Η λίμνη του φόβου». Με τη συμμετοχή της κ. Μαρίας Ταμπακοπούλου συζητάμε για το τι τα φοβίζει ( έντομα κλπ…). ( παράρτημα 3ο)… Γράφουμε ανώνυμα σ’ ένα χαρτάκι τι τα φοβίζει και δεν επιθυμούν να το πουν δυνατά. Βάζουμε τα συναισθήματα του φόβου σ’ ένα μικρό κουτί το οποίο έχουμε βάψει με ψαράκια κλπ…, το κλείνουμε καλά και συζητάμε για την αντιμετώπιση του φόβου μαθαίνοντας πώς να ελέγχουν τον φόβο και το άγχος. Πετάμε το κουτί – λίμνη στον κάδο απορριμμάτων και τα παιδιά απαλλάσσονται από τις φοβίες τους. Περιγράφουμε πώς τα παιδιά στη Γουατεμάλα αντιμετωπίζουν τους φόβους τους ( παράρτημα 4ο)Φτιάχνουμε εφτά κουκλάκια από χαρτόνια με τις ημέρες της εβδομάδας και κάνουμε στο σπίτι το έθιμο της Γουατεμάλας.
• Με αφορμή το ποίημα «Τι είναι θυμός» (παράρτημα 5ο και τη συνεργασία της ψυχολόγου Μαρία Ταμπακοπούλου , μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν το θυμό. Συμπληρώνουν το ποίημα του θυμού(εικαστικά, παράρτημα 6)
• Φτιάχνουμε εικαστικά με τους «εφιάλτες τους»

4ος μήνας: 8 ώρες Ο ήλιος λάμπει το ίδιο για όλους
• Γνωρίζω , αποδέχομαι συνεργάζομαι. Μέσα στην τάξη προβάλλονται εικόνες παιδιών με διαφορετικότητα απ’ όλο τον κόσμο.
• Με αφορμή το κείμενο του βιβλίου «Η φίλη μας η Αργυρώ», κάνουμε τη δραματοποίησή.
• Ψάχνουμε και γράφουμε τη λέξη «φιλία» σε διάφορες γλώσσες του κόσμου παράρτημα…7.
• Επισκεπτόμαστε το Ειδικό Σχολείο, Γνωρίζουμε το χώρο, τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς.
• Κατασκευάζουμε το βραχιόλι της φιλίας. Κόβουμε χρωματιστά χαρτονάκια. Γράφουμε πάνω το όνομά μας και τα κολλάμε σε κρίκους. Στερεώνουμε το βραχιόλι της φιλίας στο διάδρομο του σχολείου και όσοι συμμαθητές επιθυμούν συμπληρώνουν έναν κρίκο με το όνομά τους πάνω.
• Παίζουμε το παιχνίδι «λαβύρινθος» από το πρόγραμμα Μελίνα και φτιάχνουμε τη «λυπημένη και χαρούμενη μέρα» (παράρτημα 8 ).
• Φτιάχνουμε τους κανόνες της καλής φιλίας
• Καταγράφουμε παροιμίες της φιλίας απ’ όλο τον κόσμο.(παράρτημα 9)
• Παρακολουθούμε όλοι μαζί (Γ1, Γ2, Τ.Υ. ) την ταινία Happy Feet

5ος μήνας: 8 ώρες Στατιστική έρευνα για τη διαφορετικότητα
• Ετοιμάζουμε ερωτηματολόγιο για τα παιδιά του σχολείου . Το μοιράζουμε και βγάζουμε συμπεράσματα για τη διαφορετικότητα στο σχολείο.
• Συμπληρώνουμε το εβδομαδιαίο ημερολόγιο συναισθημάτων ( παράρτημα 10).
• Ζωγραφίζουμε και τα τρία τμήματα «διαφορετικά» άτομα. Τα κολλάμε όλα μαζί σ’ ένα χαρτί του μέτρου και φτιάχνουμε τη γη. Τραγουδάμε τα τραγούδια «Αν όλα τα παιδιά της γης», «We are the world».

Παραρτήματα

Το τραγούδι των συναισθημάτων

Πώς φοβάμαι, πώς φοβάμαι
στο σκοτάδι μόνος να’ μαι
κι όταν πέφτω πώς πονάω
κλαίω και παραπατάω.
Όταν παίρνω ένα δωράκι
χαίρομαι κι εγώ λιγάκι
κι όταν πάω ταξιδάκι
ευτυχισμένο είμαι παιδάκι.
Η μαμά όταν με μαλώνει
πάντα εμένα με θυμώνει
και πολύ με νευριάζει
όταν δυνατά φωνάζει.
Μου αρέσει να μιλάει
να μου λέει πως μ’ αγαπάει
και γελώ πάρα πολύ
όταν μου δίνει ένα φιλί.

 

 

Φύλλο Εργασίας
Όνομα:………………………………………………………………………………..Ημερομηνία……………….Τάξη……….
 

1.Ακούγοντας κάθε φορά το μουσικό κομμάτι να συμπληρώστε στον πίνακα τα συναισθήματα που νιώθετε βάφοντας με ανάλογο χρώμα τα συννεφάκια .

Μουσικό κομμάτι χαρά ελπίδα
ευτυχία απογοήτευση θυμό λύπη αγονία φόβο
Σπασμένο καράβι

Τέσσερις εποχές του Βιβάλντι (άνοιξη )
Τέσσερις εποχές του Βιβάλντι (χειμώνας)
Αν όλα τα παιδιά της γης
Βροχές κάθε λογής
Αλέξανδρος, Στ. Σπανουδάκης
thunderstorm
We are the world

2.Παρατηρώντας τις εικόνες να γράψετε από κάτω ποιο συναίσθημα σας δημιουργούν και ποιο συναίσθημα δείχνουν.

Παράρτημα 2ο

Αλφαβητάρι των συναισθημάτων

αγαπητός
αγνοημένος
αγχωμένος
αδέξιος
αηδιασμένος
αμήχανος
ανακουφισμένος
ανήσυχος
ανυπόμονος
απαθής
απογοητευμένος
άχαρος
βαρετός
γενναιόδωρος
γενναίος
δημιουργικός
δυνατός
ευτυχισμένος
ειρηνικός
εκστατικός
ενθουσιασμένος
ενοχικός
ενοχλημένος
Ευγενικός
εύθυμος
ευτυχισμένος

ευχάριστος
ζηλιάρης ήρεμος
θλιμμένος
ικανοποιημένος
ικανός
λυπημένος
μοναχικός
μπερδεμένος
ντροπαλός
ξεροκέφαλος
παραιτημένος
σημαντικός
σκληρός
σοβαρός
στοργικός
στοχαστικός
συγκινημένος
συγκλονισμένος
συνεργάσιμος
συντετριμμένος
ταραγμένος
φαντασιόπληκτος
φιλικός
φοβισμένος
φρικτός
χαρούμενος

Φωτογραφίες «Η λίμνη του φόβου»

 

Πώς αντιμετωπίζουν τους φόβους τους τα παιδιά στην Γουατεμάλα;
Στη Γουατεμάλα τα παιδιά κάθε βράδυ βάζουν κάτω από το μαξιλάρι τους ένα κουκλάκι, στο οποίο λένε τους φόβους τους και τις ανησυχίες τους και εκείνο το πρωί τους έχει απομακρύνει. Μάλιστα τοποθετούν ένα διαφορετικό κουκλάκι κάθε βράδυ , γι’ αυτό και έχουν ένα σακουλάκι με έξι διαφορετικά κουκλάκια.

Το ποίημα του θυμού

 

Τι με κάνει να θυμώνω,
αλήθεια δεν καταλαβαίνω.
Το μόνο που ξέρω να σας πω
γίνομαι ηφαίστειο ,
έτοιμο να εκραγώ!

Μοιάζω πυροτέχνημα φωτεινό,
έτοιμο στη φωτιά να μπω.
Ίσως και ταύρος που βγάζει καπνούς
από τα ρουθούνια του πυκνούς!

Μήπως, όμως , μοιάζω με μπαλόνι
που αντί να ξεφουσκώνει
μπαμ, σκάει σαν κανόνι;

 

Η λέξη φιλία σε άλλες γλώσσες του κόσμου

우정?
κορεάτικα
Friendship αγγλικά
Freundschaft γερμανικά
amizade πορτογαλικά
amitié γαλλικά
Amitié
δανικά
友谊, κινέζικα
дружба ρώσικα
vänskap
σουηδικά
dostluk τουρκικά
amicizia ιταλικά
親睦 ιαπωνικά

Παράρτημα 8 Λαβύρινθος

 

Η ζωή χωρίς φιλία είναι σαν τον ουρανό χωρίς ήλιο (Ελληνική παροιμία)

Για να προσελκύσεις την καλή τύχη, ξόδεψε ένα καινούριο νόμισμα για έναν παλιό φίλο, μοιράσου μια παλιά χαρά με έναν καινούριο φίλο και ανύψωσε την ψυχή ενός αληθινού φίλου γράφοντας το όνομά του στα φτερά ενός δράκου. ( Κινέζικη παροιμία)

Μην προστατεύεις τον εαυτό σου με φράχτη. Προστάτεψέ τον με τους φίλους σου.(Τσέχικη παρομία)

Ο καλός ο φίλος στην ανάγκη φαίνεται.

Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους.
Θέλεις να χάσεις ένα φίλο; Δάνεισε του χρήματα.

Όταν στα δύσκολα βρεθείς , το φίλο θα ζητήσεις
κι όταν βρεθεί αυτός εκεί να τον παρηγορήσεις.
Ό,τι αθώο και καλό έχει η κοινωνία,
είναι μονάχα αυτό που λέγεται φιλία.

 

« Ένας ξεχωριστός άνθρωπος»

Στο κέντρο της μαργαρίτας ζωγράφισε τον εαυτό σου και γράψε το όνομά σου. Σε κάθε πέταλο της μαργαρίτας ζωγράφισε τα πράγματα που σε κάνουν να χαίρεσαι ή να λυπάσαι.

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ
ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ
Στα πλαίσια των προγραμμάτων της Αγωγής Υγείας πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του προγράμματος με τίτλο «Το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία ». Αφορμή για τη πραγματοποίηση του προγράμματος ήταν το ποίημα από το Βιβλίο μαθητή Γλώσσα Γ΄ τεύχος α΄σελ. 32 « Η φίλη μας η Αργυρώ» .
Το πρόγραμμα και οι δραστηριότητές του πραγματοποιήθηκαν από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Μάιο τις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης, των Εικαστικών, της Θεατρικής Αγωγής, της Μουσικής, της Μελέτης Περιβάλλοντος, της Γλώσσας με υπεύθυνη τη δασκάλα της τάξης Πουλτσάκη Γεωργία , με συνεργασία του τμήματος Γ1 με υπεύθυνη τη δασκάλα Φωτιάδου Αναστασία, με τη συνεργασία του Τμήματος Υποδοχής με υπεύθυνο τον δάσκαλο Λαζόπουλο Μέλιο και τη ψυχολόγο κ. Μαρία Ταμπακοπούλου.. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε ήταν η ομαδοσυνεργατική και η Project.
Κριτήρια επιλογής του θέματος στάθηκε η γνωριμία με τους μαθητές του Ειδικού Σχολείου, που συστεγάζεται με το 8ο Δημ. Σχολείο Βέροιας, που έχουν τις ίδιες ανάγκες μαζί τους μα λυπόταν όταν κάποιος δεν τα σέβονταν λόγω της δυσκολίας που είχαν στην μετακίνηση και στην πρόσβαση στους δρόμους.. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε ήταν η Project. Μέσα από την ενεργή συμμετοχή τους σε ομαδικές δραστηριότητες , ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός, τον σεβασμό του εαυτού τους και τον άλλων, την αυτοεκτίμηση συνειδητοποιούν πως αποτελούν τα μέλη-κρίκοι μιας δυνατής ομάδας-αλυσίδας.
Επίσης θα χρησιμοποιηθεί το υλικό από το πρόγραμμα Μελίνα με τίτλο « Λαβύρινθος».
Οι στόχοι που είχαν τεθεί είχαν επιτευχθεί κατά το μεγαλύτερο βαθμό.
Οι μαθητές ήρθαν πιο κόντά ο ένας στον άλλο. Γνωρίστηκαν κάλυτερα και έμαθαν να συνεργάζονται και να βοηθοιύν ο ένας τον άλλο.
Μέσα από τις δραστηριότητες τονίσαμε τη σημασία της διαφορετικότητας του καθενός και ποιοι παράγοντες την επηρεάζουν θετικά και ποιοι αρνητικά. Τα παιδιά διασκέδασαν αν και ορισμένες φορές χρειάστηκαν τη βοήθεια της εκπαιδευτικού για την συμπλήρωση των φύλλων εργασίας . Μέσα από το παιχνίδι, τις βιωματικές δραστηριότητες μίλησαν για τα συναισθήματα , τους τρόπους έκφρασης και αντιματώπισής
Ο χρόνος υλοποίησης ήταν για την ηλικία των μαθητών επαρκής.

Γενικές πληροφορίες

Σχολική μονάδα: 8ο Δημοτικό Σχολείο Βέροιας
Τάξη: Γ2
Δασκάλα: Πουλτσάκη Γεωργία
Αριθμός Μαθητών: 16
Αγόρια: 6 Κορίτσια 10
Χρόνος Υλοποίησης : Ιανουάριος – Μάιος 2013
Διατιθέμενες ώρες : 20 διδακτικά δίωρα

Βιβλιογραφία

• Ο κήπος των συναισθημάτων, Νίκη Κάντζου, Ρένος Δαμηλάκη, Ζέτα Λαμπρινέα
• «Η φίλη μας η Αργυρώ», Τζιν Γουίλλις
• «Ο Τριγωνοψαρούλης», Βαγγέλης Ηλιόπουλος
• «Ο κήπος με τις 11 γάτες», Μοράτι Λουτσιάνο
• «Ο μαύρος κότσυφας και ο άσπρος γλάρος», Kitty Crowther
• «Το κοτοπουλάκι και το παπάκι», Sidjanski, Brigitte
• «Το ασχημόπαπο», Χανς Κρίστιαν »Aντερσεν
• Ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος..απλά διαφορετικός, Σοφία Τρίλοβα, Τάνια Αναγνωστοπούλου

Μέσα από τα κόμικς γνωρίζω τον Αριστοφάνη

Ο ρόλος της εκπαίδευσης δεν είναι μόνο η παροχή πληροφοριών και η στείρα γνώση, βασικότερος στόχος είναι η διαμόρφωση ατόμων με ισορροπημένη και συγκροτημένη προσωπικότητα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από διαδικασίες ενεργητικής και βιωματικής προσέγγιση της μάθησης. Τα Προγράμματα Πολιτιστικών Θεμάτων αποτελούν μια σπουδαία ευκαιρία για τέτοιες δραστηριότητες και προσεγγίσεις.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού σε αυτές τις καινοτόμες δράσεις αλλάζει και από πομπός πληροφοριών γίνεται δέκτης ευρηματικών ιδεών, συντονιστής μιας μεγάλης ομάδας και εμψυχωτής της. Απώτερος σκοπός του γίνεται η επικοινωνία, η ανάπτυξη της δημιουργικότητας, η ενεργή συμμετοχή και φυσικά η συνεργασία.
Έτσι και το δικό μας πρόγραμμα «Μέσα από τα κόμικς γνωρίζω τον Αριστοφάνη – Κωμικές ιστορίες του ΣΤ1» που σκοπό έχει την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας λειτούργησε στην τάξη μας σαν η κινητήριος δύναμη που ώθησε τους μαθητές να εργαστούν ομαδικά, να εμπνευστούν και να καταγράψουν δικές τους ιστορίες.
Παρακάτω θα παρουσιαστεί αναλυτικά ο σχεδιασμός του προγράμματος και θα περιγραφεί η πορεία της υλοποίησής του., από το ΣΤ1 του 8ου Δημοτικού Σχολείου Βέροιας. Σκοπός είναι να αξιολογήσουμε τις προσπάθειές μας, να εντοπίσουμε τα θετικά και αρνητικά σημεία, ώστε να βελτιώσουμε τις επόμενες προσπάθειές μας.

Σχεδιασμός του προγράμματος
Γενικές πληροφορίες
Σχολική μονάδα: 8ο Δημοτικό Σχολείο Βέροιας
Τάξη: ΣΤ1
Δασκάλα: Τσιλιγκερίδου Παρθένα
Αριθμός μαθητών : 22 (10 κορίτσια, 12 αγόρια)
Σχολική χρονιά: 2012 – 2013

Παρουσίαση προγράμματος
Τίτλος: «Μέσα από τα κόμικς γνωρίζω τον Αριστοφάνη – Οι κωμικές ιστορίες του ΣΤ1»
Γενικός στόχος: Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με ένα ευχάριστο είδος κειμένου, το κόμικ, και μέσω αυτού να γνωρίσουν έναν αρχαίο Έλληνα κωμικό, τον Αριστοφάνη.
Μέσα από τη επαφή με τα κόμικς να εμπνευστούν, να καταγράψουν δικές τους ιστορίες και να τις μετατρέψουν σε κόμικ.

Επί μέρους στόχοι
– Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με τα «παρεξηγημένα» αλλά αγαπητά στους μικρούς αναγνώστες κόμικς.
– Να προσεγγίσουν τις συμβάσεις, οι οποίες διέπουν τα κόμικς.
– Να έρθουν σε επαφή με διαφορετικές μορφές γραπτού λόγου, όπως είναι το αρχαίο κείμενο, το μεταφρασμένο κείμενο και η διασκευή σε κόμικς, και να τις συγκρίνουν.
– Οι μαθητές να καταγράψουν δικές τους πρωτότυπες ιστορίες και να τις μετατρέψουν σε ηλεκτρονικά κόμικς.
– Οι μαθητές να αποτυπώσουν τις ιστορίες που έγραψαν σε φωτογραφίες, με «πρωταγωνιστές» τους ίδιους.

Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε τις ώρες της Φιλαναγνωσίας και των Εικαστικών σε συνδυασμό με τα γνωστικά αντικείμενα της Γλώσσας και της Θεατρικής Αγωγής, από το Νοέμβριο του 2012 έως το Μάιο του 2013.
Πεδία σύνδεσης με τα προγράμματα σπουδών γνωστικών αντικειμένων
-Γλώσσα: Προώθηση φιλαναγνωσίας, καλλιέργεια προφορικού και γραπτού λόγου.
– Εικαστικά: εικονογράφηση ιστοριών
-Πληροφορική: Δημιουργία ηλεκτρονικών κόμικς
-Θεατρική Αγωγή: Δραματοποίηση των ιστοριών και αποτύπωση σε φωτογραφικό υλικό

 

Μέθοδος
Καταλληλότερη μέθοδος θεωρήθηκε η μέθοδος project, καθώς προωθεί την ομαδικότητα και τη συνεργατική μάθηση. Με τη μέθοδο αυτή άλλωστε δίνεται η ευκαιρία σε όλους τους μαθητές να συμβάλλουν στην εργασία να πάρουν πρωτοβουλίες και να συνεργαστούν.

 

Διδακτικό υλικό
– Τα έργα του Αριστοφάνη «Σφήκες», «Ιππείς», «Βάτραχοι» διασκευασμένα σε κόμικς από τους Τ. Αποστολίδη – Γ. Ακοκαλίδη
– Διάφορα κόμικς
– Εργαστήριο ηλεκτρονικών υπολογιστών
– Ψηφιακή φωτογραφική μηχανή
– Ηλεκτρονικός υπολογιστής και προτζέκτορας

Υλοποίηση – Δράσεις του προγράμματος

Νοέμβριος 2012
1. Οι μαθητές έφεραν από το σπίτι τους, όσοι είχαν, διάφορα κόμικς της αρεσκείας τους. Συζητήσαμε για τα κόμικς, τα παιδιά εξέφρασαν τη γνώμη τους για το τι είναι τα κόμικς και από τι αποτελούνται. Μιλήσαμε και για την ελληνική προέλευση της λέξης κόμικς. Στη συνέχεια σε ομάδες τα ξεφύλλισαν και τα επεξεργάστηκαν. Διατύπωσαν τις απόψεις τους ελεύθερα. Από τη δασκάλα έγιναν απλές ερωτήσεις. Κάθε ομάδα επέλεξε ένα μαθητή – δημοσιογράφο που ρωτούσε κάθε μαθητή της ομάδας ποια κόμικς διαβάζει και γιατί. Ο λόγος των παιδιών καταγράφηκε με δημοσιογραφικό κασετοφωνάκι και στη συνέχεια όλοι μαζί άκουσαν τις απαντήσεις και σχολίασαν.

2. Διαβάστηκε από τη δάσκαλα ένα απόσπασμα από τις «Όρνιθες» του Αριστοφάνη στο πρωτότυπο. Μετά την ακρόαση οι μαθητές όπως είναι φυσικό δεν κατάλαβαν το κείμενο, τους είπαμε ότι είναι στα αρχαία ελληνικά και τους ζητήθηκε να βρουν μέσα στο κείμενο λέξεις που καταλαβαίνουν. Με αφορμή αυτή τη δραστηριότητα επισημάνθηκε η συνέχεια της γλώσσας μας. Στη συνέχεια οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να διαβάσουν το ίδιο απόσπασμα σε μετάφραση αλλά και σε κόμικς των Αποστολίδη – Ακοκαλίδη. Μετά από την ανάγνωση των κειμένων οι μαθητές μελέτησαν τις διαφορετικές αυτές μορφές γραπτού λόγου και προσπάθησαν να βρουν ομοιότητες και διαφορές. Στη συνέχεια κάθε ομάδα ανακοίνωσε τις παρατηρήσεις της και έγινε συζήτηση. Τέλος ζητήθηκε από κάθε ομάδα να γράψει ένα σύντομο κείμενο όπου εξηγούσε τις διαφορές ανάμεσα στο μεταφρασμένο κείμενο του Αριστοφάνη και στο κόμικ.

3. Έχοντας πλέον οι μαθητές ασχοληθεί με το απόσμασμα από το κόμικ των Αποστολίδη – Ακοκαλίδη, επέλεξαν κάποια από τα αγαπημένα τους κόμικς, τα ξεφύλλισαν και στη συνέχεια με τη μέθοδο του βομβαρδισμού ιδεών έγραψαν σε ομάδες λέξεις που τους ήρθαν στο νου. Έτσι υπήρξε ένας καταιγισμός λέξεων και ιδεών. Τις λέξεις αυτές τις γράψαμε και τις κατατάξαμε στον πίνακα σε κατηγορίες όπως : ήρωες, μύθος, σκίτσα, ύφος. Τέλος κάθε ομάδα έγραψε σε ένα χαρτί από τι αποτελείται ένα κόμικ και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του.

Δεκέμβριος 2012

1. Μέσα στην τάξη μιλήσαμε για τον Αριστοφάνη, βρήκαμε στοιχεία στο διαδίκτυο και τα διαβάσαμε. Ανακοινώθηκε στους μαθητές πως η τάξη μας θα συμμετείχε στον «Μαραθώνιο Ανάγνωσης» που διοργανώνει ο εκδοτικός οίκος «Μεταίχμιο». Η συμμετοχή των παιδιών φυσικά δεν ήταν υποχρεωτική. Προκειμένου να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό οι μαθητές έπρεπε να διαβάσουν κάποια κόμικς και να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν με την ιδέα. Μοιράστηκαν τα έργα του Αριστοφάνη «Σφήκες», «Ιππείς», «Βάτραχοι» σε κόμικς από τους Αποστολίδη – Ακοκαλίδη (ένα αντίτυπο από το καθένα σε κάθε ομάδα) και οι μαθητές τα πήραν στο σπίτι να τα διαβάσουν.

2. Καθώς τα παιδιά διάβαζαν τα κόμικς και τα επέστρεφαν στην ομάδα για να τα πάρει κάποιος άλλος, ο καθένας διάβαζε ένα απόσπασμα από το κόμικ που του είχε κάνει εντύπωση. Οι περισσότεροι μαθητές διάβασαν χιουμοριστικά αποσπάσματα και στην τάξη το κλίμα ήταν ιδιαίτερα ευχάριστο.

Ιανουάριος 2013
1. Καθώς τα βιβλία έκαναν τον κύκλο τους στα χέρια των μαθητών, το κλίμα στην τάξη ήταν ιδιαίτερα πρόσφορο για να μπούμε στην διαδικασία δημιουργίας των δικών μας κόμικς. Έτσι, ξεκινήσαμε συζητήσεις για το θέμα που θα είχαν οι ιστορίες μας. Οι διαπραγματεύσεις ήταν ιδιαίτερα χρονοβόρες. Τελικά, αποφασίστηκε να χωριστούν οι μαθητές σε δύο μεγάλες ομάδες και να γράψουν από μία δική τους πρωτότυπη ιστορία.
2. Τα μολύβια πήραν «φωτιά» και οι ιστορίες των μαθητών δημιουργήθηκαν με τη συμμετοχή όλων. Οι ιστορίες τους είχαν να κάνουν με τη σχολική ζωή παιδιών της ηλικίας τους και την καθημερινότητά τους.

 

Φεβρουάριος 2013

1. Αφού ολοκληρώθηκε η συγγραφή των ιστοριών, οι μαθητές με εκπαιδευτή τον συνάδελφο της πληροφορικής Σπύρο Αλεξίου, έμαθαν να χειρίζονται το λογισμικό «scratch» και ξεκίνησαν τη δημιουργία των κόμικς. Συνεργάστηκαν αρκετά καλά, αν και οι ομάδες ήταν μεγάλες (11 παιδιά στην καθεμία). Δύο μαθητές από κάθε ομάδα ανέλαβαν να οργανώσουν και να συντονίσουν τους υπόλοιπους. Το κείμενο χωρίστηκε σε «σκηνές» και ανά δύο οι μαθητές τις «οπτικοποίησαν» και έγραψαν τα κείμενα. Ο ρόλος της δασκάλας σε αυτή η φάση ήταν καθαρά συντονιστικός και κυρίως για τεχνικά θέματα. Οι μαθητές εργάστηκαν με απόλυτη ελευθερία.
2. Στους μαθητές μοιράστηκαν τα ερωτηματολόγια από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο» και τα συμπλήρωσαν μέσα στην τάξη. Έτσι τους δόθηκε η ευκαιρία να ξαναδιαβάσουν τα βιβλία πιο προσεχτικά και να επιμείνουν σε κάποια σημεία. Η αλήθεια είναι πως οι κάποιες ερωτήσεις τους δυσκόλεψαν. Παρ’ όλα αυτά η συμμετοχή των μαθητών ήταν σημαντική και η προσπάθειά τους έντονη.

Μάρτιος – Απρίλιος 2013
1. Το σχολείο μας επισκέφτηκε μία ομάδα από το πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης προκειμένου να συνεργαστούμε στις τάξεις για την κοινωνικοποίηση των παιδιών Ρομά που φοιτούν στο σχολείο μας. Γνωρίστηκε η τάξη μας, λοιπόν, με τη Θεατρολόγο Ελίζα Μοσχοπούλου και ξεκινήσαμε τη δημιουργική αυτή διαδικασία. Οι μαθητές επέλεξαν να δημιουργήσουν το φωτο – κόμικ βασισμένοι στις ιστορίες που οι ίδιοι είχαν δημιουργήσει.
2. Αρχικά ξεκινήσαμε τη διαδικασία δημιουργώντας ένα είδος παντομίμας για κάθε σκηνή των ιστοριών. Στη συνέχεια φτιάξαμε διάφορες μικρές κατασκευές που θα μας βοηθούσαν στη δημιουργία των σκηνικών (αν και τελικά δε μας βοήθησαν κάποιες από αυτές). Τα παιδιά μοίρασαν τους ρόλους και άρχισε η λήψη των πρώτων σκηνών.
3. Η διαδικασία της λήψης των φωτογραφιών ήταν πολύ κουραστική και χρονοβόρα για τους μαθητές. Υπήρξαν κάποια προβλήματα στη συνεννόηση όμως όλα ξεπεράστηκαν τελικά. Με την υπομονή και την επιμονή της κ. Μοσχοπούλου η διαδικασία ολοκληρώθηκε και για τις δύο ομάδες στα μέσα Απριλίου.

Μάιος 2013
1. Η κυρία Μοσχοπούλου μας έστειλε ηλεκτρονικά τις φωτογραφίες των παιδιών. Με τη βοήθεια του Η/Υ και του προτζέκτορα οι μαθητές διάλεξαν τις καταλληλότερες σύμφωνα με τη γνώμη τους φωτογραφίες και εργάστηκαν ακόμα μια φορά στο εργαστήριο πληροφορικής του σχολείου. Εκεί έφτιαξαν δύο παρουσιάσεις των ιστοριών με μια μικρή περιγραφή σε κάθε εικόνα. Η συνεργασία των μαθητών στο εργαστήριο ήταν ακόμα μια φορά ικανοποιητική και αποτελεσματική.

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Η αξιολόγηση τους προγράμματος πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της υλοποίησής του. Όλο το παραγόμενο υλικό των μαθητών ( κείμενα , τα βιβλία που διάβασαν, ερωτηματολόγια, ιστορίες, κόμικς) αξιολογήθηκε κατά τη διάρκεια του προγράμματος και από τους μαθητές και από τη δασκάλα.
Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος θεωρείται ότι οι σκοποί του προγράμματος επετεύχθησαν. Βεβαίως, υπάρχει δυνατότητα βελτίωσης και ανάπτυξης του προγράμματος. Εδώ ίσως πρέπει να αναφερθεί πως το πιεσμένο ωρολόγιο πρόγραμμα της τάξης σε συνδυασμό με το γεγονός πως τις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης εκπονείτο άλλο πρόγραμμα στην τάξη με άλλο συνάδελφο, περιόρισε τα χρονικά περιθώρια ενασχόλησης με το θέμα. Παρ’ όλα αυτά τα οφέλη των μαθητών από το πρόγραμμα ήταν σημαντικά καθώς τους έδωσε κυρίως την ευκαιρία της αυτενέργειας και της δημιουργικότητας.

Το να είσαι μοναδικός είναι μαγεία Ι

ΘΕΜΑ: «ΤΟ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΑΓΕΙΑ»

Αφορμή για την ενασχόλησή μας με το συγκεκριμένο θέμα ήταν το κείμενο του βιβλίου της Γλώσσας της Γ΄ Δημοτικού «Το χαρούμενο λιβάδι» που μιλάει για το διαφορετικό και το γεγονός ότι οι μαθητές του τμήματος (Ρομά) αποτελούν μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή ομάδα.

Σκοπός του προγράμματος ήταν οι μαθητές να αποδεχθούν τη διαφορετικότητά τους, να αποδεχθούν τους άλλους , να τροποποιήσουν συμπεριφορές και να υιοθετήσουν νέες , να γίνουν αποδεκτοί από τους άλλους και να ευαισθητοποιηθούν οι άλλοι απέναντι στο διαφορετικό.

Παιδαγωγικοί στόχοι

• Να εργάζονται ομαδικά και να συνεργάζονται με τα άλλα μέλη της ομάδας.
• Να συμμετέχουν.
• Να ακούν και να παρατηρούν.
• Να υιοθετήσουν στάσεις και να τροποποιήσουν συμπεριφορές.
• Να μαθαίνουν βιωματικά μέσα από τη δική τους δράση.

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ (ΙΣΤΟΓΡΑΜΜΑ)

Έγινε σύνδεση με τα μαθήματα της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας, της Μουσικής, της Θεατρικής Αγωγής, των Εικαστικών, της Πληροφορικής και της Φυσικής Αγωγής.

ΦΑΣΕΙΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1. Ταινία «Happy feet»

Είδαμε την ταινία «Happy feet» μαζί με τα τμήματα Γ1 και Γ2 και στη συνέχεια συζητήσαμε για το περιεχόμενό της.
Στην Ανταρκτική , σε μια αποικία αυτοκρατορικών πιγκουίνων γεννιέται ένα μωρό που, αντί να τραγουδά όπως όλα τα όμοιά του αυτό χορεύει κλακέτες. Ο Μαμπλ γίνεται δακτυλοδεικτούμενος και αναγκάζεται να ξενιτευτεί. Περιπλανιέται στους πάγους, γίνεται δεκτός από μια άλλη φυλή πιγκουίνων και αποφασίζει να ανακαλύψει τι κρύβεται πίσω από την έλλειψη ψαριών που απειλεί να οδηγήσει όλους τους πιγκουίνους σε αφανισμό.
Στο τέλος αυτός ο «διαφορετικός» θα γίνει η αιτία ώστε οι άνθρωποι ν΄ αφήσουν τα ψάρια και έτσι οι πιγκουίνοι θα σωθούν και θα τον αποδεχθούν.
Τα παιδιά διαπίστωσαν ότι το διαφορετικό δεν είναι κάτι κακό απεναντίας έχει τη δική του αξία.
Εκφράσανε τα συναισθήματά τους και κατάλαβαν ότι μπορεί να διαφέρουν από τους άλλους στον τρόπο ζωής, στο χρώμα, στη γλώσσα όμως ο καθένας είναι μοναδικός και διαφορετικός από τους άλλους και όλοι έχουν τα ίδια δικαιώματα στη ζωή.

 

2. «Ο ξεχωριστός άνθρωπος»

Στόχοι:

Να περιγράψουν τον εαυτό τους και να εντοπίσουν ομοιότητες κι διαφορές με τους άλλους.
Να ανακαλύψουν την ποικιλομορφία των παιδιών της τάξης τους.
Να αναγνωρίσουν ότι ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες και ότι σε κάθε ομάδα μπορεί να της αποδίδεται ένα διαφορετικό χαρακτηριστικό.

Δείχνουμε στα παιδιά ένα κουτί (σπίτι) που μέσα έχει ένα καθρέφτη.

Τους λέω ότι μέσα στο κουτί κρύβεται ένας πολύ ξεχωριστός άνθρωπος που απαγορεύεται να τον δείτε.
Δίνουμε στα παιδιά το κουτί να το κρατήσουν, να το κουνήσουν, να προσπαθήσουν να μαντέψουν ποιος κρύβεται εκεί μέσα. Στη συνέχεια τα αφήνουμε να κοιτάξουν μέσα στο κουτί χωρίς να αποκαλύψουν τι είδαν.
Τους δίνω από ένα πιάτο, μαρκαδόρους νερομπογιές και τα παροτρύνω να ζωγραφίσουν τον ξεχωριστό άνθρωπο που είδαν στο κουτί.

Τους παροτρύνω να κρατήσουν το πιάτο μπροστά στο πρόσωπό τους και να φωνάξουν δυνατά το όνομα του ξεχωριστού ανθρώπου που είδαν στο κουτί. Τον παρουσιάζουν στην ομάδα.

Περιγράφουν τον εαυτό τους , βρίσκουν ομοιότητες και διαφορές και απαντάνε στις ερωτήσεις
-Είμαστε όλοι ίδιοι;
-Σε τι μοιάζουμε;
-Σε τι διαφέρουμε;
-Μόνο οι άνθρωποι διαφέρουν;

Γράφουμε στον πίνακα ομοιότητες και διαφορές.

Στο τέλος καταλήγουμε ότι όλοι είμαστε διαφορετικοί, όλοι είμαστε ξεχωριστοί, μοναδικοί και μπορεί να έχουμε μεταξύ μας ομοιότητες και διαφορές.

Μουσικοκινητικό παιχνίδι:

« Αλλάζω θέση»

Ζητάω από τα παιδιά να σηκωθούν και να αλλάξουν θέση όσοι φοράνε αθλητικά παπούτσια, όσοι έχουν κόκκινη μπλούζα κτλ. Ή ανακοινώσεις που αφορούν το συναίσθημα, όλοι όσοι είναι λυπημένοι-κουρασμένοι ή όσοι είναι χαρούμενοι να χαμογελάσουν στο διπλανό τους.
Τα παιδιά που σηκώνονται προσπαθούν να βρουν μία θέση να καθίσουν. Το παιδί που θα μείνει χωρίς θέση λέει την επόμενη οδηγία και το παιχνίδι συνεχίζεται.

3. «Το βότσαλό μου, το βότσαλό σου, το βότσαλό μας»

Στόχοι:

Να περιγράψουν το βότσαλό τους και να ανακαλύψουν τη μοναδικότητά του.
Να συνειδητοποιούν τη μοναδικότητά τους, να εντοπίζουν τις ομοιότητες και τις διαφορές τους με τους άλλους και να τις σέβονται.
Να εντοπίσουν το ξεχωριστό χαρακτηριστικό που τους βοήθησε να αναγνωρίσουν το βότσαλό τους.
Να πειραματιστούν με διάφορα υλικά (π.χ. πινέλα, μαρκαδόρους, χρώματα, κόλλες, κ.ά.) για να διακοσμήσουν το βότσαλό τους.
Να περιγράψουν και να αιτιολογήσουν στους άλλους γιατί επέλεξαν τα συγκεκριμένα υλικά και πως διακόσμησαν τον καινούριο τους φίλο-βότσαλο.
Να εντοπίσουν ομοιότητες και διαφορές στις επιλογές και προτιμήσεις τους
Να εκφραστούν με τον αυτοσχεδιασμό και τη μίμηση.
Να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα και να πειραματιστούν με την κίνηση, τη φωνή , τους ήχους και τη μουσική.

Κάθε παιδί διαλέγει το βότσαλό του και το παρατηρεί για ένα λεπτό προσπαθώντας να γνωρίσει το νέο τους φίλο.
Στη συνέχεια συστήνει το βότσαλό του στην ομάδα: Από πού ήρθε, τι σχήμα έχει, τι χρώμα, αν είναι μεγάλο ή μικρό, εάν έχει όνομα.
Τοποθετούν τα βότσαλα πάλι στο τραπέζι . Μόλις ξεκινήσει η μουσική ψάχνουν για να βρούνε το δικό τους «φίλο»-βότσαλο και όταν το ανακαλύψουν περιγράφουν ποιο ξεχωριστό χαρακτηριστικό από το βότσαλό τους τους βοήθησε να το αναγνωρίσουν.
Τα παιδιά επιλέγουν τα υλικά της αρεσκείας τους και διακοσμούν το βότσαλό τους.

Τα παιδιά παρουσιάζουν τα βότσαλά τους και τα συγκρίνουν μεταξύ τους.
Ρωτάμε:
-Πώς τα φτιάξαμε;
-Είναι όλα ίδια;
-Σε τι μοιάζουν;
-Σε τι διαφέρουν;

Στο τέλος επισημαίνουμε ότι όπως τα βότσαλα είναι μοναδικά και διαφορετικά το ίδιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους.

 

4. «Ο πιο όμορφος καθρέφτης»

Στόχοι:

 Να αποδεχτούν και να συμφιλιωθούν με τα χαρακτηριστικά της εμφάνισής τους ή της προσωπικότητάς τους.
 Να συνειδητοποιήσουν ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να βρει στοιχεία στον εαυτό του που τον κάνουν να αισθάνεται περήφανος.

Τα παιδιά στέκονται μπροστά στον καθρέπτη και παρατηρούν προσεχτικά τον εαυτό τους. Στη συνέχεια τους ζητάω να βρουν πέντε πράγματα από το σώμα τους τα οποία τους αρέσουν και τα περιγράφουν (π.χ. έχω ωραία πράσινα μάτια, έχω τέλεια μύτη κτλ.)

 

5. «Ζωγραφίζω το χέρι μου»

Στόχος:

Να ασκηθούν τα παιδιά ώστε να βρίσκουν θετικά στοιχεία στους συμμαθητές τους, παρά τις όποιες διαφορές.

Ζητάω από τα παιδιά να ζωγραφίσουν το περίγραμμα του χεριού τους. Στη συνέχεια τα υπόλοιπα παιδιά της ομάδας γράφουν σε κάθε δάχτυλο ένα θετικό χαρακτηριστικό. Αφού τελειώσουμε τα διαβάζουμε όλα στην τάξη.

 

6. «Κατοικίες ανθρώπων στον κόσμο»

Μαζί με τους μαθητές των δύο άλλων τμημάτων (Γ1, Γ2) είδαμε ένα βίντεο για τον καταυλισμό όπου μένουν τα παιδιά (Ρομά) και στη συνέχεια είδαμε εικόνες σπιτιών από διάφορα μέρη της γης.
Συζητήσαμε για τις ανάγκες των ανθρώπων και κυρίως για τη στέγη και διαπιστώσαμε ότι τα σπίτια των ανθρώπων είναι διαφορετικά όμως καλύπτουν τις ίδιες ανάγκες.

7. «Μια διαφορετική μαγειρική-φρουτοσαλάτα»

Στόχος:

 Να διαπιστώσουν τα παιδιά ότι διαφορετικά πράγματα μπορούν να συνυπάρχουν και να δώσουν ένα όμορφο και νόστιμο αποτέλεσμα.

Διαβάσαμε το παραμύθι «Διάφοροι διαφορετικοί φίλοι» και συζητήσαμε για το περιεχόμενό του. Με διάφορα φρούτα αποφασίσαμε όπως και στο παραμύθι να φτιάξουμε μια φρουτοσαλάτα.

8. «Μαγικά γυαλιά»

Στόχος:

 Να αναζητούν θετικά στοιχεία στους συμμαθητές τους παρά τις όποιες διαφορές (Τόνωση αυτοσυναισθήματος).

Ξεκινάω τη δραστηριότητα φορώντας κάτι μεγάλα γυαλιά από χαρτόνι γυαλιστερά και περιφέρομαι ανάμεσα στα παιδιά.
Τους λέω ότι αυτά τα γυαλιά είναι μαγικά και μέσα από αυτά βλέπω πολύ ξεχωριστά πράγματα.

Αρχίζω να λέω για το κάθε παιδί τα θετικά του στοιχεία , θέλοντας έτσι να τονώσω το αυτοσυναίσθημά τους και να περάσω θετικά μηνύματα.
Μετά δίνω τα γυαλιά στο κάθε παιδί για να πούνε και αυτά θετικά χαρακτηριστικά των συμμαθητών τους. Λένε και αυτά θετικά χαρακτηριστικά για τους συμμαθητές τους και οι υπόλοιποι ακούνε.

Στη συνέχεια αποφασίσαμε να πάμε στο νηπιαγωγείο για να γνωρίσουμε τα παιδιά που θα έρθουν στην Α΄τάξη από το Σεπτέμβριο και θα είναι συμμαθητές μας.

Εκεί επαναλάβαμε την ίδια δραστηριότητα με τα νήπια και στη παίξαμε μαζί έξω στην αυλή το παιχνίδι (Αλεπού , αλεπού πού είσαι;).

 

9. «Δραστηριότητες σε συνεργασία με την ψυχολόγο του σχολείου».

«Η Μόνα σε καινούριο σχολείο».

Στόχοι:

Η διερεύνηση εμπειριών σχολικού εκφοβισμού και αποκλεισμού στα παιδιά Ρομά.
Να εκφράσουν τα συναισθήματά τους.
Να νιώσουν ότι είναι ξεχωριστοί.

Η ψυχολόγος του σχολείου (Μ. Ταμπακοπούλου) τους διάβασε το παραμύθι και έγινε συζήτηση για το περιεχόμενό του όπου τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να εκφράσουν τους προβληματισμούς τους.

Έδειξε στους μαθητές ένα βίντεο με θέμα τη διαφορετικότητα. Έγινε συζήτηση με τα παιδιά για τις διαφορές και τις ομοιότητες του τρόπου ζωής των Ρομά. Κάποια παιδιά μίλησαν στην ψυχολόγο για το τι τους αρέσει και τι δεν τους αρέσει στον τρόπο ζωής τους.

Ανάγνωση παραμυθιού με θέμα τη διαφορετικότητα «Τα μπαλόνια της φιλίας» (πηγή «ο μικρός αναγνώστης») και συζήτησε με τα παιδιά. Δραστηριότητα με πλαστελίνη.

Τους διάβασε το παραμύθι «Πώς μπορεί κανείς να καταβροχθίσει ένα ουράνιο τόξο» και συζητήσαμε για το περιεχόμενό του.
Οι μαθητές παρακολούθησαν ένα βίντεο («Μη φοβάσαι, μίλα») όπου παιδιά μιλάνε για διάφορες καταστάσεις και τα συναισθήματά τους. Κάποιοι μαθητές του τμήματος μίλησαν για δικές τους δυσκολίες και συναισθήματα.

 

10. «’Ελμερ, ο παρδαλός ελέφαντας».

Ο Έλμερ ήταν ένας ελέφαντας διαφορετικός από τους άλλους στο χρώμα (παρδαλός). Επειδή οι άλλοι γελούσαν μαζί του ο Έλμερ αποφάσισε να φύγει και να πάει να γίνει σαν όλους τους άλλους. Πήγε στο δάσος και βάφτηκε με βατόμουρα σε σημείο να μην μπορούν να τον αναγνωρίσουν οι άλλοι όταν επέστρεψε αφού έγινε το ίδιο με αυτούς. 
Ένα γεγονός όμως (βροχή) θα αποκαλύψει πάλι το χρώμα του. Βλέποντας την εικόνα αυτοί οι άλλοι ελέφαντες αποφάσισαν για συμπαράσταση στον Έλμερ να κάνουν μία γιορτή κάθε χρόνο και να βάφονται όλοι παρδαλοί ενώ ο Έλμερ θα βάφεται με το χρώμα των ελεφάντων (γκρι).
Διαβάσαμε το παραμύθι και στη συνέχεια συζητήσαμε απαντώντας τα παιδιά σε διάφορες ερωτήσεις.

-Σας άρεσε η ιστορία και γιατί;
-Τι αισθάνεται κάποιος που είναι διαφορετικός ή νιώθει διαφορετικά και ποιοι είναι οι λόγοι που τον αναγκάζουν να φύγει από την ομάδα;
-Συμβαίνουν τέτοια περιστατικά στην καθημερινότητά μας;

Παίρνοντας αφορμή από το παραμύθι καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι το διαφορετικό δεν είναι κάτι κακό φτάνει να το αποδεχτούμε πρώτα εμείς και στη συνέχεια οι υπόλοιποι τριγύρω μας.
Ζωγραφίσαμε τον Έλμερ.

 

11. Η ελευθερία είναι κάτω απ’ τα πόδια σου! (Παγωμένες εικόνες)

Σε συνεργασία με τη δασκάλα θεατρικής αγωγής κάναμε διάφορες δραστηριότητες σχετικές με το θέμα.
Τα παιδιά αποτελούν μία ομάδα και ένα μέλος της ομάδας κυνηγάει τα υπόλοιπα. Όποιον ακουμπάει, μαρμαρώνει μέχρι κάποιος άλλος να περάσει κάτω απ’ τα πόδια του για να τον ελευθερώσει ξανά.
Το παιχνίδι τελειώνει όταν όλοι έχουν «παγώσει».

 

12. Ζωγραφική στον πίνακα (Φτιάχνουμε μια ιστορία προφορικά)

Τα παιδιά με τη βοήθεια της κυρίας Όλγας (Δασκάλα Θεατρικής Αγωγής) φτιάχνουν στον πίνακα μια ιστορία.
Ξεκινάμε δίνοντας στο κάθε παιδί ένα χώρο στον πίνακα και έναν μαρκαδόρο. Το κάθε παιδί δημιουργεί ό,τι θέλει. Στη συνέχεια, όλα τα παιδιά σαν ομάδα, καλούνται να δημιουργήσουν μια ιστορία συνθέτοντας τις εικόνες που ζωγράφισε.

 

13. Δραματοποίηση του παραμυθιού «Ο Ακανθούλης».

Διαβάσαμε το παραμύθι «Ο Ακανθούλης». 

Ο Ακανθούλης , ο μικρός σκαντζόχοιρος θέλει ν’ αλλάξει και αντί για αγκάθια θέλει να αποκτήσει κάτασπρα μαλλάκια με μπούκλες όπως τα αρνάκια. Έτσι, κάνει τα αγκάθια του άσπρα μπουκλάκια. Όμως χωρίς τα αγκάθια του μπαίνει σε μπελάδες και οι φίλοι του τον κοροϊδεύουν που είναι διαφορετικός. Τελικά ο Ακανθούλης αποφασίζει να αποκτήσει πάλι τα αγκάθια του διατηρώντας όμως το άσπρο χρώμα για να ξεχωρίζει.
Στη συνέχεια έγινε δραματοποίηση του παραμυθιού από τη δασκάλα της θεατρικής αγωγής.

 

14. «Η αλυσίδα της φιλίας».

Δίνουμε από μια λωρίδα χαρτονιού στα παιδιά και ζητάμε να γράψουν το όνομα τους και το όνομα ενός φίλου ή φίλη τους. Στη συνέχεια πηγαίνουμε και στις άλλες τάξεις και τους ζητάμε να φτιάξουν το ίδιο και αυτοί έτσι ώστε να ενώσουμε τους κρίκους και να γίνουμε όλοι φίλοι. Κρεμάμε την αλυσίδα της φιλίας για να τη βλέπουν όλοι.

Την ώρα που φτιάχνουμε την αλυσίδα τα παιδιά τραγουδάνε το τραγούδι «Αν όλα τα παιδιά της γης».

 

15. «Καλημέρα ,φίλε».

Διαβάζουμε το παραμύθι «Καλημέρα φίλε» της Φ. Νικολούδη που είναι γραμμένο στα ελληνικά και στα αλβανικά.
Στη συγκεκριμένη ιστορία το γάλα με το κακάο συγκατοικούν μέσα σε ένα μπουκάλι χωρίς να μιλάει το ένα στο άλλο. Κάνοντας παρέα σιγά σιγά συνειδητοποιούν ότι, αν και είναι διαφορετικοί, ταιριάζουν πάρα πολύ. Αυτοί δεν έκαναν παρέα γιατί είχαν επηρεαστεί από τις οικογένειές τους, όμως τελικά κατάλαβαν ότι αυτό ήταν λάθος .
Μετά από αυτό διαπιστώνουμε με τα παιδιά την ανάγκη να συνυπάρχουν διαφορετικά πράγματα και διαφορετικοί άνθρωποι στη ζωή, όπως το γάλα με το κακάο.
Ήπιαμε γάλα κακάο και στη συνέχεια χωριστήκαμε σε ζευγάρια (γάλα-κακάο).Τους μοιράσαμε μεγάλα κομμάτια γκοφρέ καφέ και λευκό και τους ζητήσαμε να εκτελέσουν τις παρακάτω εντολές.
«Το γάλα να χαιρετίσει το κακάο».
«Το κακάο να χαιρετίσει το γάλα».
«Το κακάο με το γάλα να αγκαλιαστούν».
«Το γάλα με το κακάο να χορέψουν».

 

16. «Η χαμογελαστή αγελάδα»

Παρακολουθήσαμε στον Η/Υ την ταινία «Η χαμογελαστή αγελάδα». 
Σε ένα λιβάδι ζούσε ένα κοπάδι αγελάδων. Οι μέρες κυλούσαν ξένοιαστα για όλες τις αγελάδες, εκτός από μια. Αυτή η αγελάδα είχε ένα έντονο χαρακτηριστικό που την έκανε να διαφέρει από τις άλλες. Είχε γεννηθεί με ένα χαμόγελο μόνιμα ζωγραφισμένο στο πρόσωπο της. Η διαφορετικότητα αυτή ήταν η αιτία που οι άλλες αγελάδες την κορόιδευαν, την περιφρονούσαν και δεν τη δέχονταν στην παρέα τους……………
Μετά το τέλος της προβολής της ταινίας έκανα διάφορες ερωτήσεις στα παιδιά με σκοπό να κατανοήσουν αυτό που είδαν.

-Πώς ένιωθε η αγελάδα;
-Πιστεύετε πώς, αν και είμαστε διαφορετικοί, είμαστε όλοι σημαντικοί και ίσοι;

17. «Το χαρούμενο λιβάδι»

Στόχοι:

 Να εκφράσουν τα συναισθήματα και τις γνώσεις τους για ότι τα ίδια θεωρούν ως «άλλο», ως διαφορετικό.
 Να μιλήσουν για προσωπικές τους εμπειρίες και αν βρέθηκαν σε ανάλογη .

Διαβάσαμε την ιστορία (Διασκευασμένο απόσπασμα από το βιβλίο της Φ. Νικολούδη) «Το χαρούμενο λιβάδι» που περιέχεται στο βιβλίο της Γλώσσας της Γ΄ Δημοτικού.
Στην παρέα μας ήταν και τα παιδιά του Γ1 τμήματος.
Όταν τέλειωσε η ιστορία ακολούθησε συζήτηση και τα παιδιά απάντησαν στις παρακάτω ερωτήσεις.
-Γιατί δε μιλούσαν οι μαργαρίτες την παπαρούνα;
-Γιατί η γιαγιά Μαργαριταρένια έλεγε πως δεν πειράζει να μείνει μαζί τους η παπαρούνα;
-Τι μπορεί να σκεφτόταν η παπαρούνα για τη στάση των μαργαριτών απέναντί της;
-Τι έκανε τις μαργαρίτες να πάρουν την απόφαση ν’ αφήσουν την παπαρούνα να μείνει έστω και προσωρινά μαζί τους; Τι θα γινόταν αν την έδιωχναν; Πώς θα ένιωθε η παπαρούνα;
-Ποιοι άλλοι μπορεί να νιώθουν έτσι;
-Τι μπορούμε να κάνουμε για να τους βοηθήσουμε να νιώσουν καλύτερα;
-Εσείς βρεθήκατε σε ανάλογη δύσκολη θέση; Πότε; Ποια ήταν τα συναισθήματά σας;

Στη συνέχεια τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους από την αφήγηση του παραμυθιού.
Περιγράφουν καταστάσεις που τυχόν βρέθηκαν σε ανάλογη δύσκολη θέση με την παπαρούνα.
Προτείνουν τρόπους και λύσεις ώστε να μη νιώθουν οι άνθρωποι την απόρριψη γύρω τους.

Στο τέλος αποφασίσαμε με τα παιδιά του Γ1 να φτιάξουμε και εμείς το δικό μας χαρούμενο λιβάδι.
Χωριστήκαμε σε ομάδες πήραμε χαρτί του μέτρου, πινέλα, νερομπογιές, ψαλίδια, χαρτί γκοφρέ ,κόλλες και αρχίσαμε.
Δεν σταματήσαμε όμως εκεί , αφού τελειώσαμε με το λιβάδι μας η κάθε ομάδα έγραψε και κάποιες λεζάντες καθώς και μικρά ποιηματάκια.

 

18. «Διαφορετικοί άνθρωποι , διαφορετικά παιχνίδια»
«Σπέρνω-θερίζω (Χονγκ-Κόνγκ)

Οι μαθητές χωρίζονται σε τρεις ομάδες. Το πρώτο παιδί κάθε ομάδας έχει τρία φασόλια. Σε μικρή απόσταση από τα παιδιά σχεδιάζουμε τρεις μικρούς κύκλους. Με το σύνθημα το παιδί παίρνει ένα φασόλι τρέχει προς τους κύκλους και το τοποθετεί σε έναν από αυτούς. Ο ίδιος παίχτης συνεχίζει μέχρι να τοποθετήσει και τα τρία φασόλια μέσα στους κύκλους. Ο επόμενος παίχτης κάθε ομάδας «θερίζει» ένα φασόλι κάθε φορά (Τα παίρνει από τους κύκλους και τα τοποθετεί πίσω στη γραμμή των παικτών). Η διαδικασία συνεχίζεται μέχρι να ολοκληρώσει μία από τις τρεις ομάδες , αφού όλοι οι παίχτες της έχουν σπείρει ή θερίσει τα φασόλια. Νικήτρια αναδεικνύεται η ομάδα που θα ολοκληρώσει πρώτη τη διαδικασία.

 

19. «Επίσκεψη στο Ειδικό Σχολείο Βέροιας»

Τα τμήματα Γ1, Γ2 και η Τάξη Υποδοχής (Ρομά) επισκεφτήκαμε το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Βέροιας. Οι δάσκαλοι και τα παιδιά μας ξενάγησαν στο σχολείο τους και στη συνέχεια πήγαμε σε μια αίθουσα όπου εκεί παίξαμε «αυγομαχίες».
Οι μαθητές μου του Τ.Υ. χωρίστηκαν σε δύο ομάδες με κάποια παιδιά του Ειδικού Σχολείου και βγήκαμε έξω στην αυλή , πήραμε χαρτόνια, πινέλα, νερομπογιές και φτιάξαμε δύο ζωγραφιές.
Διαφορετικά παιδιά με ξεχωριστές ικανότητες συνεργάστηκαν άψογα και δημιουργικά. Αυτό άρεσε στους μαθητές μου, έτσι επισκεφτήκαμε ξανά το Ειδικό Σχολείο, όπου εκεί κάναμε στους υπολογιστές μαθηματικά και παίξαμε διάφορα παιχνίδια.

 

Εκτός από τις παραπάνω δραστηριότητες διαβάσαμε και τα παρακάτω βιβλία:

Το παραμύθι «Η θλιμμένη παπαρούνα» από το βιβλίο «Ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος ……. απλά διαφορετικός», όπου η ιστορία της είναι παραπλήσια με το «Χαρούμενο λιβάδι»

Το βιβλίο «Η τσιγγάνικη φλογέρα» που μιλάει για τη ζωή των Ρομά.

Την ιστορία «Οι έξι τυφλοί Ινδοί και ο ελέφαντας» από το βιβλίο «Ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος ……. απλά διαφορετικός».

Από το ανθολόγιο της Α’-Β’ Δημοτικού το κείμενο «Ο τελευταίος Ιππόκαμπος» και ζωγραφίσαμε.

Είδαμε βίντεο:
«Το ασχημόπαπο»
«Ο Τριγωνοψαρούλης».

Είδαμε σε βίντεο το τραγούδι «Όλοι ίσοι, όλοι διαφορετικοί» από τους μαθητές του 3ου Γυμνασίου Αλεξανδρούπολης.

Ακούσαμε διάφορες μουσικές και τραγούδια από την Ινδία, την Κίνα, την Τουρκία την Ελλάδα και μουσική των Ρομά.

Παρακολουθήσαμε μαζί με τα τμήματα Β2, Γ1, Γ2, Δ1, Δ2 το θεατρικό «Οι μύθοι του Αισώπου» και στη συνέχεια χωριστήκαμε σε ομάδες και βιωματικά κάναμε τις διάφορες σκηνές καθοδηγούμενοι από τους ηθοποιούς του θιάσου.

 

Με τα τμήματα Α1, Α2 μαζί με τα νήπια του 8ου Νηπιαγωγείου παρακολουθήσαμε το κουκοθέατρο «Πετάει-πετάει το παλτό;», μια ιστορία βασισμένη στο «παλτό» του Ν. Γκογκόλ και στο βραβευμένο με το διεθνές βραβείο Άντερσεν έργο της Μαρίας Γκρίπε «Λόελλα- η κόρη του Μπαμπά Μπέρτα».»

Κάναμε και διάφορες επισκέψεις.

Στόχοι των επισκέψεων:

Να βγουν οι μαθητές έξω από το σχολείο.
Να δουν πράγματα που δεν έχουν ξαναδεί.
Να έρθουν σε επαφή με τους μαθητές των άλλων τμημάτων.
Να γνωριστούν και να παίξουν μαζί τους.
Να γίνουν (οι μαθητές Ρομά) αποδεκτοί από τους συμμαθητές και συμμαθήτριές τους.

 

Επισκεφτήκαμε το «Μουσείο Εκπαίδευσης Βέροιας» μαζί με τα τμήματα Β2, Γ1, Γ2.

 

 

Επισκεφτήκαμε το «Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής» και το πάρκο του Αγίου Νικολάου στη Νάουσα μαζί με τα τμήματα Γ1 και Γ2.

 

 

 

Με τα τμήματα Ε1 και Ε2 επισκεφτήκαμε την «Παναγία Δοβρά»
Με τα τμήματα Β1, Β2,Γ1, Γ2, Δ1, Δ2 πήγαμε στο «Χριστουγεννιάτικο δάσος» στο άλσος του Αγίου Νικολάου στη Νάουσα.
Επίσης με τα τμήματα Γ1, Γ2, Δ1, Δ2 επισκεφτήκαμε και τον «Αρχαιολογικό Χώρο Βεργίνας».

Αξιολόγηση

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε το χρονικό διάστημα από τον Ιανουάριο έως και το Μάιο. Η μέθοδός του προγράμματος ήταν το Project , η βιωματική και ομαδοσυνεργατική.
Προβλήματα που αντιμετώπισα ήταν οι πολλές και εκ περιτροπής απουσίες με αποτέλεσμα πολλές από τις δραστηριότητες να γίνουν μόνο από τα παιδιά που ήταν εκείνη την ημέρα στο σχολείο.
Τα παιδιά αυτά (Ρομά) αποτελούν μια ξεχωριστή ομάδα με τα δικά τους πολιτισμικά χαρακτηριστικά και βρίσκονται στο σχολείο για 3η χρονιά (τα περισσότερα).
Βασική μου επιδίωξη με το πρόγραμμα αυτό, ήταν τα παιδιά να έρθουν σε επαφή με τους μαθητές άλλων τμημάτων , να δουλέψουν μαζί , να συνεργαστούν και να νιώσουν ισότιμα μέλη της ομάδας, να αποκτήσουν φίλους-φίλες να βιώσουν συναισθήματα αποδοχής έτσι ώστε στο διάλειμμα να μπορούν να παίξουν μαζί τους, ν’ αλλάξουν κάποιες συνήθειες, να δουν το σχολείο διαφορετικά.
Ενθαρρυντικό ήταν το γεγονός, ότι αυτά τα παιδιά, συνεργάστηκαν με χαρά, οι μαθητές-μαθήτριες των άλλων τμημάτων τους δέχτηκαν πάρα πολύ καλά και ήθελαν να εργαστούν παρέα με αποτέλεσμα τις εκπαιδευτικές επισκέψεις που κάναμε με τα άλλα τμήματα μαζί.
Η συνεργασία μου με τους εκπαιδευτικούς του σχολείου καθώς και με την ψυχολόγο ήταν άψογη και αυτό βοήθησε τους μαθητές μου στο να ενσωματωθούν πιο εύκολα στην ομάδα.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους εκπαιδευτικούς του σχολείου για τη συνεργασία που είχαμε και ιδιαίτερα τη δασκάλα του τμήματος Γ1 , τη δασκάλα του τμήματος Γ2 , τη δασκάλα Θεατρικής Αγωγής και το γυμναστή.
Επίσης θέλω να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους και τις συναδέλφισσες του Ειδικού Σχολείου και του 8ου Νηπιαγωγείου για την πολύ καλή συνεργασία που είχαμε.

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

ΘΕΜΑ: «ΤΟ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΑΓΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΛΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ

ΣΧΟΛΕΙΟ: 8Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΕΡΟΙΑΣ
ΤΑΞΗ ΥΠΟΔΟΧΗΣ 1 (ΜΑΘΗΤΕΣ ΡΟΜΑ)

ΣΧ. ΕΤΟΣ: 2012-2013

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Τριλίβα, Σ., Αναγνωστοπούλου, Τ και Χατζηνικολάου, Σ., «ΟΥΤΕ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ,
ΟΥΤΕ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟΣ……… ΑΠΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ!».
Εκδόσεις: GUTENBERG.
Κάντζου, Ν., Δαμηλάκη, Ρ και Λαμπρινέα, Ζ., «Ο ΚΗΠΟΣ ΤΩΝ
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ». Εκδόσεις: Δίπτυχο.
Γρόσδος, Σ., «Ο ξένος, ο άλλος, ο διαφορετικός: Μήπως είμαι εγώ;»,
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ.
Ιντζίδης, Ε., Παπαδόπουλος, Α., Σιούτης, Α και Τικτοπούλου, Α., «Τα
απίθανα μολύβια», Γλώσσα Γ΄ Δημοτικού. Εκδόσεις: «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ».
Ανθολόγιο Α-Β Δημοτικού: Εκδόσεις Διόφαντος.
Νικολούδη, Φ., «Καλημέρα, φίλε». Εκδόσεις: Δίπτυχο.
Limbertini, A., «Διάφοροι διαφορετικοί φίλοι».
Παπαγιάννη, Β., «Ο Ακανθούλης». Εκδόσεις: Διόφαντος.
Μακ Κι, Ν., «Έλμερ, ο παρδαλός ελέφαντας». Εκδόσεις: Πατάκη.
Σολέ, Μ., «Η τσιγγάνικη φλογέρα». Εκδόσεις: Καστανιώτη.
Παπαγεωργίου, Ε., «Σημειώσεις Θεατρικής Αγωγής». (ΑΠΘ).
Μπίκος, Κ., «Αλληλεπίδραση και κοινωνικές σχέσεις στη σχολική
τάξη».Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα
Donna E. Norton., «Μέσα από τα μάτια ενός παιδιού, εισαγωγή στην παιδική
λογοτεχνία». Εκδόσεις: Επίκεντρο
Κακίση, Λ., «Και όμως ζωγραφίζουν, η ζωγραφική των παιδιών και ο κόσμος
τους» . Εκδόσεις: Συμμετρία.

Αγία Σοφία: Ιστορία, Παραδόσεις, Αρχιτεκτονική

Πίνακας Περιεχομένων

Εισαγωγή

Α. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
1.1. Γενικές πληροφορίες
1.2. Παρουσίαση προγράμματος – Τίτλος
1.2.1 Γενικοί Στόχοι – Υποθέματα
1.2.2 Παιδαγωγικοί Στόχοι
1.2.3 Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
1.2.4 Πεδία σύνδεσης με τα προγράμματα σπουδών των αντίστοιχων
γνωστικών αντικειμένων
1.2.5 Μεθοδολογία
1.2.6 Συνεργασία με άλλους φορείς
1.2.7 Διδακτικό υλικό

Β. Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
2.1 Συμβόλαιο ομάδας – Διερεύνηση θέματος
2.2 Επεξεργασία
2.3 Υλοποίηση δράσεων – Επισκέψεις
2.4 Παρουσίαση του προγράμματος

Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
– DVD με φωτογραφίες και το βίντεο της παρουσίασης
– Το πρόγραμμα της γιορτής με τον Πρόλογό της
– Στίχοι των τραγουδιών της γιορτής

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τη φετινή σχολική χρονιά, στο μάθημα της Ιστορίας οι μαθητές διδάχτηκαν για το Βυζάντιο και την ιστορία του. Έμαθαν για τη δημιουργία μιας τεράστιας αυτοκρατορίας που τα σύνορά της εκτεινόταν από τον ποταμό Δούναβη στο βορρά ως τα παράλια της Αφρικής στο νότο και από το Γιβραλτάρ στη δύση ως την εγγύς ανατολή. Γνώρισαν το κόσμημα της αυτοκρατορίας, την πρωτεύουσα της, την Επτάλοφη, τη Θεόκτιστη, τη βασιλεύουσα, τη Νέα Ρώμη, όπως την έλεγαν, την Κωνσταντινούπολη. Είδαν ακόμη τον πλούτο της και την και την πολιτιστική της ανάπτυξη. Μια νέα θρησκεία – ο Χριστιανισμός – εμφανίζεται και γίνεται η θρησκεία του κράτους. Έμαθαν για τους αυτοκράτορες που κυβέρνησαν το κράτος, πώς αυτοί πήραν μέτρα για να το διοικήσουν καλύτερα, τα έργα που έκαναν, τους νόμους που έφτιαξαν για να υπάρχει περισσότερη δικαιοσύνη για τους πολίτες κι ακόμη πώς προστάτευσαν την πόλη και το κράτος ολόκληρο από πολλούς εχθρούς.
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία που «έζησε» πάνω από χίλια χρόνια, γνώρισε στιγμές μεγάλης δόξας, αλλά και εντάσεων, ταραχών και μεγάλων κινδύνων τόσο από εσωτερικά, όσο και από εξωτερικά προβλήματα. Υπήρξαν αυτοκράτορες ικανοί, που με την προσωπικότητά τους και τις ενέργειές τους ωφέλησαν την Πόλη και το κράτος, και άλλοι που με τα λάθη, τα πάθη και τις παραλείψεις τους το ζημίωσαν.
Μια από τις τέχνες της εποχής που αναπτύχθηκε και έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν η αρχιτεκτονική και συγκεκριμένα η αρχιτεκτονική των ναών, δηλαδή των λατρευτικών χώρων των πιστών του Χριστιανισμού. Ξεχωριστό δείγμα, για το μέγεθος, τη λάμψη και την κατασκευή του, αποτέλεσε ο ναός «της του Θεού Σοφίας», η γνωστή μας Αγια Σοφιά. Ένας ναός που όμοιός του δεν υπήρχε, μεγαλοπρεπέστερος κι από αυτόν τον ναό του Σολομώντα.
Φέτος λοιπόν θελήσαμε οι μαθητές να μάθουν περισσότερα γι΄αυτόν που και σήμερα αποτελεί ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα και σύμβολο της Ορθοδοξίας.
Έτσι ταξιδέψαμε στα χρόνια της Ακρόπολης του κόσμου, όπως αλλιώς ονόμασε την Κωνσταντινούπολη, ο αυτοκράτορας Μιχαήλ ο Η΄ ο Παλαιολόγος και είδαμε μέσα από τα δικά μας μάτια το στολίδι της, την Αγια Σοφιά.
3

Α. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

1.1 Γενικές πληροφορίες

Σχολικό Έτος:2012 – 2013
Σχολική μονάδα: 8ο Δ.Σ. Βέροιας
Τάξεις: Ε1, Ε2
Δάσκαλοι: Σωτήριος Ζερδαλής, Αθανάσιος Γκέκας
Αριθμός μαθητών:35 (Αγόρια:23, Κορίτσια:12)

1.2 Παρουσίαση προγράμματος – Τίτλος
Τίτλος: «Αγία Σοφία – Ιστορία, Παραδόσεις, Αρχιτεκτονική»

1.2.1 Γενικοί Στόχοι – Υποθέματα

Οι μαθητές:
1. Να κατανοήσουν τη θρησκευτική, πολιτισμική, αρχιτεκτονική και ιστορική αξία που έχει ο ναός της Αγια Σοφιάς, τόσο για τους Έλληνες, όσο και για όλο τον κόσμο.
2. Να γνωρίσουν τους συντελεστές κατασκευής της Αγια Σοφιάς και στοιχεία από το αρχιτεκτονικό σχέδιο και το ζωγραφικό διάκοσμό της.
3. Να γνωρίσουν τη βυζαντινή τέχνη και να επισημάνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.
4. Να «ξεναγηθούν» μέσα από τις εικονογραφικές ζώνες και τα θέματα των τοιχογραφιών του ναού, έτσι ώστε να μάθουν να ξεχωρίζουν και να εντοπίζουν πρόσωπα και γεγονότα.
5. Να κατανοήσουν ότι ο ναός, ως χώρος λατρείας του Θεού, είναι ο προσιτός και οικείος χώρος, στον οποίο τελούνται τα μυστήρια και οι αγιαστικές πράξεις της Εκκλησίας.

4

1.2.2 Επιμέρους Στόχοι

Οι μαθητές:
1.Να πληροφορηθούν το ιστορικό της ανέγερσης του ναού της Αγίας Σοφίας.
2. Να διεισδύσουν, όσο είναι εφικτό, στις βασικές αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες κατασκευής της Αγίας Σοφίας.
3. Να κατανοήσουν ότι η βυζαντινή τέχνη είναι μια άλλη μορφή τέχνης, η οποία περιγράφει τον όμορφο κόσμο του Θεού.
4. Να συνειδητοποιήσουν ότι οι εικόνες συνιστούν τρόπο κοινωνίας μεταξύ Θεού και ανθρώπου.

1.2.3 Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης

Μέσα στις προβλεπόμενες ώρες της Ευέλικτης ζώνης υλοποιήθηκε το πρόγραμμα από τον Οκτώβριο του 2012 ως τα μέσα του Ιουνίου του 2013.

1.2.4 Πεδία σύνδεσης με τα προγράμματα σπουδών των αντίστοιχων γνωστικών αντικειμένων

Πεδία σύνδεσης με τα προγράμματα σπουδών των αντίστοιχων γνωστικών αντικειμένων:
1. Γλώσσα: Καλλιέργεια προφορικού και γραπτού λόγου.
2. Ιστορία: Σύνδεση του ναού της Αγια Σοφιάς με τους Βυζαντινούς Χρόνους.
3. Τοπική Ιστορία: Σύνδεση του ναού της Αγια Σοφιάς με τους Βυζαντινούς Χρόνους το τόπου μας.
4. Θρησκευτικά: Ο ναός της Αγια Σοφιάς μέσα από μια οπτική γωνία, που έχει σχέση με την Ορθοδοξία (Βυζαντινή Τέχνη – Αγιογραφία – Αρχιτεκτονική ορθόδοξου ναού).
5. Μουσική: Εκμάθηση από τη Μουσικό του σχολείου κ. Ελένη Αναγνώστου, τραγουδιών σχετικών με την Αγια Σοφιά και την Κωνσταντινούπολη.

5

1.2.5 Μεθοδολογία

Επιλέξαμε το Σχέδιο Εργασίας μέσα από την Ομαδοσυνεργατική Μέθοδο Διδασκαλίας, γιατί έτσι συμμετέχουν όλοι, βασίζεται στην εμπειρία, ενώ παράλληλα προάγεται η αυτενάργεια.

1.2.6 Συνεργασία με άλλους φορείς

1. Συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Βεροίας και Ναούσης.
2. Συνεργασία με το προσωπικό του Βυζαντινού Μουσείου Θεσσαλονίκης και Βέροιας.
3. Συνεργασία με ιερείς ναών και μοναστηριών της περιοχής μας.
4. Συνεργασία με την υπεύθυνη του βυζαντινού ναού της εκκλησίας του Χριστού Βέροιας.
5. Συνεργασία με αγιογράφους της πόλης μας.

1.2.7 Διδακτικό υλικό

1. Τα διδακτικά εγχειρίδια της Ιστορίας και των Θρησκευτικών της Ε΄τάξης.
2. Από το διαδίκτυο σχετικές ιστοσελίδες (π.χ. http://wikipedia.org/wiki/Αγία Σοφία,
http://www.megarevma.net/AgiaSophia κ.ά. )

 

6

Β. Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

2.1 Συμβόλαιο ομάδας – Διερεύνηση θέματος
Στις αρχές του σχολικού έτους 2012 – 2013 μπήκαν τα θεμέλια για μια ουσιαστική συνεργασία μεταξύ δασκάλου και μαθητών αλλά και ανάμεσα στους μαθητές. Έτσι δημιουργήσαμε ένα συμβόλαιο ομάδας, όπου εκεί όλοι συμφωνήσαμε ότι κάθε μαθητής έχει τη γνώμη του και κάθε γνώμη έχει τη δική της αξία. Ακόμη βάλαμε και το δεδομένο ότι οι εργασίες θα είναι ατομικές ή ομαδικές. Στη συνέχεια ακολούθησε η διερεύνηση του θέματος και καταλήξαμε στον εξής τίτλο: «Αγία Σοφία – Ιστορία, Παραδόσεις, Αρχιτεκτονική». Αρχικά οι μαθητές με συγκεκριμένες εργασίες που εκπόνησαν ήρθαν σε επαφή με τη βυζαντινή τέχνη. Στη συνέχεια εμβάθυναν στην έννοια της εικόνας, του ψηφιδωτού και των τοιχογραφιών του ναού.

2.2 Επεξεργασία

Στη συνέχεια μέχρι τα τέλη του Α΄ τριμήνου επεξεργαστήκαμε τον γνωστικό πυρήνα του θέματος. Οι μαθητές κατανόησαν τη θρησκευτική, πολιτισμική, αρχιτεκτονική και ιστορική αξία που έχει ο ναός της Αγια Σοφιάς, τόσο για εμάς τους Έλληνες, όσο και για όλο τον ορθόδοξο χριστιανικό κόσμο. Αυτό το πετύχαμε με τη βοήθεια των διδακτικών εγχειριδίων της Ιστορίας και των Θρησκευτικών αλλά και μέσα από σχετικές ιστοσελίδες. Όλο αυτό το υλικό τα παιδιά το παρουσίαζαν στην τάξη χωρισμένο σε ενότητες.

7

2.3 Υλοποίηση δράσεων – Επισκέψεις

Σ΄αυτή τη φάση συνεργαστήκαμε με την Ιερά Μητρόπολη Βεροίας και Ναούσης. Έτσι στις 8/2/2013 επισκεφτήκαμε τον Μητροπολίτη μας, ο οποίος μας μίλησε για την πόλη μας κατά τους Βυζαντινούς Χρόνους. Ιδιαίτερα λόγος έγινε για την βυζαντινή εκκλησία του Χριστού στην οδό Μητροπόλεως, του Αγίου Προκοπίου και της Κυριώτισσας. Την ίδια μέρα είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε και το εργαστήριο αγιογραφίας του κ. Δημήτρη Μαυροκεφαλίδη, ο οποίος έδειξε στους μαθητές τα μυστικά της αγιογραφίας.
Στις 19/2/2013 επισκεφτήκαμε το Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Εκεί θαυμάσαμε τη χριστιανική και τη βυζαντινή τέχνη μέσα από τις τοιχογραφίες, τα ιερά σκεύη, τις φορητές εικόνες, τα άμφια και τα χειρόγραφα του μουσείου. Προς το τέλος του ίδιου μήνα πραγματοποιήσαμε επίσκεψη και στο αντίστοιχο μουσείο της Βέροιας, όπου εκεί ήρθαμε σε επαφή με εκθέματα της Βυζαντινής Εποχής της πόλης μας.
Στα τέλη του Μάη επισκεφτήκαμε τον ναό του πολιούχου της πόλης μας Αγίου Αντωνίου και τη βυζαντινή εκκλησία του Χριστού στην οδό Μητροπόλεως μαζί με τη βυζαντινή επίσης εκκλησία του Αγίου Κηρύκου και της Αγίας Ιουλίτας, που βρίσκεται παραπλεύρως. Μ΄αυτές τις επισκέψεις γνωρίσαμε εκκλησίες των βυζαντινών και των νεότερων χρόνων.
Και προς το τέλος του σχολικού έτους πήγαμε στα μοναστήρια της Παναγίας Δοβρά και του Τιμίου Προδρόμου. Σκοπός αυτών των επισκέψεων ήταν να αναδειχθεί η Τοπική μας Ιστορία.

2.4 Παρουσίαση του προγράμματος

Στις 7/6/2013 έγινε η παρουσίαση του προγράμματος στους μαθητές του σχολείου. Τη γιορτή πλαισίωσαν σχετικά τραγούδια, τα οποία δίδαξε στους μαθητές της Ε΄τάξης η μουσικός του σχολείου μας κ. Ελένη Αναγνώστου. Παράλληλα με τη βοήθεια του προτζέκτορα και του ηλεκτρονικού υπολογιστή προβλήθηκαν σχετικά τραγούδια και βίντεο.

8

Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Το πρόγραμμα κύλησε ομαλά και οι στόχοι επιτεύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό. Οι μαθητές μέσα από την αυτενέργεια και το ομαδικό πνεύμα κατέκτησαν τη νέα γνώση αβίαστα και κατά τη γνώμη μου πιο ουσιαστικά. Με τη βοήθεια του διαδικτύου αντλήσαμε πολλά και χρήσιμα στοιχεία. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν και αρκετές επισκέψεις, οι οποίες πιστεύουμε ότι έδωσαν το έναυσμα για μελλοντική εμβάθυνση και γόνιμη ενασχόληση με το σχετικό θέμα. Αναμφίβολα όλα αυτά αποτέλεσαν τη γέφυρα που ένωσε το χθες με το σήμερα.

9
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
– Πρόγραμμα και πρόλογος της γιορτής
– Στίχοι των τραγουδιών της παρουσίασης του προγράμματος
– dvd με φωτογραφίες των δράσεων και βίντεο από την παρουσίαση του προγράμματος

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΟΡΤΗΣ
-Πρόλογος
-Εισαγωγή
-Βόσπορος (στίχοι: Ν. Ζουδιάρης)
-Τραγούδι: Βόσπορος
-Αγία Σοφία: Ιστορία
-Τραγούδι: Τα ευζωνάκια (χορωδία)
– Αγία Σοφία: Αρχιτεκτονική
– Τραγούδι: Η Ρωμανία επάρθεν
– Υλικά που χρησιμοποιήθηκαν
– Ύμνος: Αγία Σοφία 3D
– Η τελειότητα του τρούλου
– Μωσαϊκά, δάπεδα, τοιχογραφίες εσωτερικών χώρων
– Τραγούδι: Έχε γεια (χορωδία)
– Το δαπανηρότερο οικοδόμημα που χτίστηκε
– Ποια η χρήση και η σημασία του ναού για τους Βυζαντινούς
– Ο Μωάμεθ στο απόγειο της δόξας του
– Σημαντικές πληροφορίες για το ναό
– Τραγούδι: Γιατί πουλίμ δεν κελαηδείς
– Παραδόσεις: Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς
– Τραγούδι: Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς (χορωδία)
– Παραδόσεις: Η Αγία Τράπεζα της Αγια Σοφιάς
– Παραδόσεις: Ο παπάς της Αγια Σοφιάς
– Παραδόσεις: Τα ψάρια του Μπαλουκλή
– Παραδόσεις: Τα δισκοπότηρα της Αγια Σοφιάς
– Τραγούδι: Το δισκοπότηρο της Αγια Σοφιάς (χορωδία)
– Οι εικόνες που δεν καταστρέφονταν
– Ο θρήνος της Πόλης
– Τραγούδι: Τρία καράβια φεύγουνε
– Παρουσίαση φωτογραφιών από τις δράσεις

8ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΕΡΟΙΑΣ
ΤΑΞΕΙΣ:Ε1,Ε2
ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:2012 – 2013
ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ:ΙΣΤΟΡΙΑ,ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ»
ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ: ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΖΕΡΔΑΛΗΣ, ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΚΕΚΑΣ

ΒΕΡΟΙΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

 

Η Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Σκοπός
Οι μαθητές/τριες να γνωρίσουν την ιστορία της πόλης που ζουν και συγκεκριμένα ενός πολιτισμικού μνημείου της, την Παλαιά Μητρόπολη, μέσα από ιστορική έρευνα και επεξεργασία έντυπων και ηλεκτρονικών πηγών.

{AG}2013/mitropoli02{/AG}

1. Γενικοί Στόχοι
Οι μαθητές να
– γνωρίσουν καλύτερα το περιβάλλον στο οποίο ζουν,
– γνωρίσουν ένα παραδοσιακό μνημείο της πόλης τους και θα συνειδητοποιήσουν τη σπουδαιότητά του,
– γνωρίσουν την τοπική αρχιτεκτονική τους κληρονομιά και θα προτείνουν τρόπους διαφύλαξης και διατήρησής τους.

2. Ειδικοί Στόχοι

Οι μαθητές να επισκεφθούν την Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας προκειμένου να ανακαλύψουν
Ποιοι έκτισαν την Παλαιά Μητρόπολη;
Πότε χτίστηκε;
Που βρίσκεται;
Ποια ήταν η χρήση της από παλιά έως σήμερα;
Ποια είναι η αρχιτεκτονική της;
Ποιες αλλαγές συνέβησαν στο εξωτερικό και εσωτερικό του μνημείου;
Ποια είναι η σημερινή κατάστασή της;

3. Δεξιότητες που καλλιεργούνται

Οι μαθητές να μπορούν να
– μαθαίνουν την ιστορία από “πρώτο χέρι”, χρησιμοποιώντας πηγές και τεκμήρια,
– ερευνούν ένα μεγάλο φάσμα πηγών, να τις αξιολογούν και να τις παρουσιάζουν ώστε να είναι κατανοητές σε άλλους,
– κατανοούν τις σχέσεις αιτίου –αποτελέσματος,
– ανασυνθέτουν την παρελθοντική κατάσταση, χρησιμοποιώντας τις πηγές και μαρτυρίες και να εκφράζονται δημιουργικά,
– συνδέουν μεταξύ τους πολλά θραύσματα για να φτιάξουν ένα σύνολο,
– να συνδυάζουν διαφορετικά κομμάτια γνώσης για να εξηγήσουν ένα πρόβλημα,
– τοποθετούν πάνω σε ένα χάρτη συγκεκριμένες πληροφορίες.
– να συλλέγουν πηγές που σχετίζονται με το μνημείο, με σκοπό να δημιουργήσουν την πρώτη ύλη για το εξεταζόμενο θέμα.

4. Μέθοδος εργασίας : Η ερευνητική- ανακαλυπτική

Στάδια της μεθόδου
1. Οι μαθητές παρατηρούν τα τεκμήρια που φέρνει ο δάσκαλος στην τάξη, προβληματίζονται και εκφράζουν τους προβληματισμούς τους διατυπώνοντας ερωτήματα.
2. Διατυπώνεται το γενικό ερώτημα από το οποίο εντοπίζεται το κεντρικό θέμα .
3. Διατυπώνονται δευτερογενή ερωτήματα από τον δάσκαλο και τους μαθητές και το κεντρικό θέμα αναλύεται σε επιμέρους θέματα.
4. Επιλέγονται οι πληροφορίες που θα βοηθήσουν να απαντηθούν οι ερωτήσεις που διατυπώθηκαν.
5. Ακολουθεί η κατανόηση των τεκμηρίων και η επεξεργασία των πληροφοριών που  δίνουν. (Σε περίπτωση δημιουργίας νέων ερωτημάτων, επιστρέφουμε στο βήμα 4
6. Οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες και εργάζονται με ένα θέμα. Κάθε μέλος της ομάδας αναλαμβάνει να εκτελέσει μια συγκεκριμένη εργασία, ορίζεται ένας συντονιστής-αντιπρόσωπος της ομάδας.
7. Όταν τα μέλη της ομάδας τελειώσουν την εργασία τους, ανακοινώνουν αυτό που έκαναν, συζητούν, διορθώνουν τυχόν ατέλειες  ή λάθη και καταλήγουν στην τελική μορφή της ομαδικής εργασίας τους.
8. Οι ομάδες ανακοινώνουν την εργασία τους στην τάξη. Ακολουθεί συζήτηση, διατυπώνονται ερωτήσεις προς τις ομάδες από τους υπόλοιπους συμμαθητές.
9. Στη συνέχεια οι ομάδες συνθέτουν τις εργασίες τους και δημιουργούν την τελική εργασία τους ώστε να δώσουν μια συνολική εικόνα του θέματος που ερεύνησαν.
10. Οι τελικές εργασίες των ομάδων μπορούν να δημοσιευθούν στην εφημερίδα της τάξης ή του σχολείου, ή να διοργανωθεί μια ειδική εκδήλωση με το θέμα που δούλεψαν.
Το προϊόν εργασίας των ομάδων αποτελεί κριτήριο αξιολόγησης των εργασιών τους καθώς και της εκτίμησης του βαθμού επιτυχίας της συνολικής εργασίας της τάξης.

5. Προαπαιτούμενες  γνώσεις των μαθητών
Οι μαθητές θα πρέπει να
– είναι εξοικειωμένοι με την ομαδική εργασία,
– γνωρίζουν να συμβουλεύονται πηγές, να τις συσχετίζουν, να τις επεξεργάζονται, να κατανοούν τις γενικές αρχές που τις διέπουν και να εξάγουν τα συμπεράσματα που προκύπτουν από αυτές.

6. Διδακτικές Αρχές

1. Η διδασκαλία ιστορίας στηρίζεται στην εμπειρία των μαθητών. Για αυτό σχεδιάσαμε να τοποθετήσουμε τους μαθητές μας μπροστά στο μνημείο, να έλθουν σε επαφή με τα τεκμήρια και μαρτυρίες, τα οποία σχετίζονται με το θέμα. Με τον τρόπο αυτό δίνεται στα παιδιά η αίσθηση  του τόπου, βλέπουν με ιστορική ματιά όσα τους περιτριγυρίζουν, εξοικειώνονται με το παρελθόν και συνδυάζουν τη δουλειά στην τάξη με την επιτόπια παρατήρηση του μνημείου.
2. Η διδασκαλία προϋποθέτει την συμμετοχή των μαθητών, στηρίζεται στην εμπειρία τους και υποκινεί την αυτενέργειά τους.
3. Τα παιδιά  
– μαθαίνουν ενεργητικά,
– ικανοποιούνται για αυτά που μαθαίνουν με την εργασία τους,
– χρησιμοποιούν τις πηγές, καταπιάνονται με μαρτυρίες, μαθαίνουν την ιστορία από «πρώτο χέρι».
4. Λαμβάνουμε υπόψη μας πολύ καλά τον χώρο που θέλουμε να εξετάσουμε, τις μορφολογικές ιδιαιτερότητές του και επιχειρούμε να εντάξουμε τα γεγονότα (κοινωνικά, οικονομικά, κ.ά.) σε χρονολογική σειρά (διαδοχή γεγονότων, χρονολογία, αιτιώδεις σχέσεις).
5. Με αφετηρία το οικείο, το προσιτό, το αισθητό οδεύουμε προς το μακρινό,το νοητό.4
6. Οι μαθητές να κατανοήσουν πως η αξία της μελέτης της Ιστορίας δεν βρίσκεται τόσο στην απομνημόνευση μεμονωμένων γεγονότων, αλλά στην κατανόηση και ερμηνεία της δράσης των ανθρώπων και στην ερμηνεία αυτών των γεγονότων συνδέοντάς τα με τις συνθήκες που τα δημιούργησαν(ανάπτυξη της κριτικής σκέψης).5
7. Να μπορούν να ερμηνεύουν αυτή τη δράση του ανθρώπου στο παρελθόν και σε προέκταση στο παρόν(ανάπτυξη ιστορικής σκέψης), να προχωρούν συνειδητοποιώντας πως το παρόν είναι αποτέλεσμα της δράσης του ανθρώπου στο παρελθόν και ότι από τη δική τους δράση στο παρόν θα εξαρτηθεί η έκβαση του μέλλοντος (καλλιέργεια ιστορικής συνείδησης).

7. Ο ρόλος του δασκάλου
Ο δάσκαλος οφείλει να
– αυξήσει τις πιθανότητες αυθόρμητης έκφρασης των μαθητών,
– λαμβάνει υπόψη του το επίπεδο αντιληπτικότητας των μαθητών,
– παρουσιάζει το κατάλληλο υλικό, οργανώνοντάς το με τεχνικές, που επιτρέπουν στους μαθητές να πραγματοποιούν το στόχο που έθεσαν,
– καθορίζει με ακρίβεια και σαφήνεια τους στόχους που θέλει να πετύχει μ ε τη διδασκαλία του (γνωστικοί στόχοι, δεξιότητες, ιστορικές έννοιες)
– να συμπαραστέκεται σε κάθε δυσκολία των μαθητών του στην διαδικασία μάθησης, να συμβουλεύει, να δίνει λύσεις σε αδιέξοδα των μαθητών, να οδηγεί τους μαθητές στην ανεύρεση και άλλων δρόμων μάθησης με κατάλληλες παρατηρήσεις, ερωτήσεις, παροχή συμπληρωματικού υλικού.

ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Α. ΕΚΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ

Δραστηριότητα: Εισαγωγή στο θέμα με το παιχνίδι των τεκμηρίων
Στόχος: Δημιουργία ενδιαφέροντος, δημιουργία κλίματος αναζήτησης, δημιουργία κινήτρων για ομαδική εργασία
Διάρκεια : Δυο διδακτικές ώρες
Τόπος εργασίας : Σχολική αίθουσα

Περιγραφή
Ευαισθητοποίηση των μαθητών
Φέραμε στην τάξη ένα κουτί, το δείξαμε στα παιδιά και τους είπαμε ότι το κουτί αυτό ανήκε στον παππού ενός γνωστού μας και περιέχει ένα θησαυρό, ο οποίος θα φανερωθεί αν το ανοίξουμε. Η περιέργεια των μαθητών κορυφώνεται και αναμένεται να ανυπομονούν να δουν τον «θησαυρό».
Ανοίξαμε  το κουτί και καλέσαμε μερικούς μαθητές να βγάλουν το περιεχόμενό του και να το τοποθετήσουν στην έδρα.

Γνωριμία με τις πηγές
Ο κάθε μαθητής έβγαζε ένα αντικείμενο από το κουτί, το έδειχνε στα άλλα παιδιά. Αν ήταν φωτογραφία, διάβαζε τη λεζάντα, περιέγραφε με λίγα λόγια αυτά που έβλεπε. Αν ήταν κείμενο, διάβαζε το όνομα του συγγραφέα, , τον τίτλο τη χρονολογία και τον τόπο έκδοσης. Στη συνέχεια το τοποθετούσε πάνω σε ένα μεγάλο χαρτόνι με ειδικές υποδοχές (σχ.1).που είναι αναρτημένο στον πίνακα.
Όταν τοποθετήθηκαν όλα τα αντικείμενα του κουτιού στο χαρτόνι, οι μαθητές γρήγορα  διαπίστωσαν  ότι ο «θησαυρός» ήταν ασπρόμαυρες  φωτογραφίες, και αντίγραφα σελίδων από βιβλία και σχετίζονταν με τις εκκλησίες της Βέροιας που έγιναν τζαμιά όταν η πόλη αλώθηκε από τους Οθωμανούς.
Στη συνέχεια ζητήσαμε από τα παιδιά να επιλέξουν μια από αυτές τις εκκλησίες που έγιναν τζαμιά.
Οι περισσότεροι μαθητές/τριες ενδιαφέρθηκαν για την Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας και λιγότεροι για το Τζαμί του Μενδρεσέ. Έτσι, αποφασίσαμε να ασχοληθούμε για την πρώτη προτίμηση.

Β. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ

Δραστηριότητα: Καθορισμός του θέματος – Διατύπωση ερωτημάτων
Στόχος: Η ενεργητική συμμετοχή των μαθητών/τριών στη διαδικασία παραγωγής ιστορικής γνώσης.
Μέθοδοι – εργαλεία
* Οργανωμένες επισκέψεις σε χώρους ιστορικής αναφοράς της πόλης που αποτελούν μαρτυρίες ιστορικού περιεχομένου και ανάθεση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων
* Αναζήτηση πηγών και βιβλιογραφίας
* Επεξεργασία πηγών σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο
* Καταμερισμός εργασίας σε ομάδες

Διάρκεια : Δυο διδακτικές ώρες
Τόπος εργασίας : Σχολική αίθουσα
Περιγραφή
Προβάλλαμε με τον ηλεκτρονικό προβολέα μια φωτογραφία της Παλαιάς Μητρόπολης και ζητήσαμε από τα παιδιά να μας πουν τι γνωρίζουν.  Από τις απαντήσεις των παιδιών φάνηκε ότι οι γνώσεις τους ήταν ελλιπείς: Δε γνώριζαν σε ποιο σημείο της πόλης βρίσκεται, ποιοι και πότε την έκτισαν, γιατί κτίστηκε, γιατί έγινε τζαμί, ποια ήταν η χρήση της, ποια είναι η σημερινή κατάστασή της). Από τη συζήτηση που ακολούθησε διαμορφώθηκαν τα παρακάτω ερωτήματα:
* Που βρίσκεται η Παλαιά Μητρόπολη; Ποια είναι η σημερινή κατάστασή της;
* Ποιοι την έκτισαν; Γιατί κτίστηκε; Πότε χτίστηκε;
* Γιατί έγινε τζαμί;
* Ποια ήταν η χρήση της από παλιά έως σήμερα;
* Ποια είναι η αρχιτεκτονική της;
* Ποιες αλλαγές συνέβησαν στο εξωτερικό και εσωτερικό του μνημείου;
Οι μαθητές/τριες χωρίστηκαν σε έξι ομάδες. Κάθε ομάδα ανέλαβε να απαντήσει σε ένα από τα ερωτήματα.
Διαπιστώσαμε ότι οι πηγές που είχαμε στη διάθεσή μας δεν μπορούσαν να απαντήσουν σε όλα τα ερωτήματα. Για αυτό συζητήσαμε που θα μπορούσαμε να βρούμε επιπλέον πηγές. Αποφασίσαμε να επισκεφθούμε τη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Βέροιας και βέβαια το ίδιο το μνημείο.

Β. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Δραστηριότητα: Καταγραφή πληροφοριών για την απάντηση ερωτημάτων
Στόχος
Η ενεργητική συμμετοχή των μαθητών/τριών στη διαδικασία παραγωγής ιστορικής γνώσης.
Χώρος εργασίας :Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας
Διάρκεια : Δυο διδακτικές ώρες

Περιγραφή
Επισκεφτήκαμε τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας. Οι μαθητές/τριες χωρίστηκαν σε δυο ομάδες.
Η πρώτη ομάδα αναζήτησε βιβλία και περιοδικά που αναφέρονται στα μνημεία της Βέροιας. Η δεύτερη ομάδα αναζήτησε στο Διαδίκτυο ιστοσελίδες με πληροφορίες και φωτογραφίες της Παλαιάς Μητρόπολης.
Η πρώτη ομάδα βρήκε πέντε βιβλία:
Το πρώτο είναι της Αναστασίας Μαργιέ – Άννας Ματσκάνη, με τίτλο « Οθωμανική αρχιτεκτονική της Βέροιας»,
Τα δυο επόμενα είναι του Γιώργου Χιονίδη με τίτλο «Ιστορία της Βέροιας, τόμος Β΄» και «Ο Μητροπολίτης της Βέροιας Αρσένιος. Πρώτος Δολοφονηθείς ιεράρχης από τους Τούρκους (Ομιλία), και
Το τέταρτο είναι του Αναστάσιου Χριστοδούλου «Ιστορία της Βέροιας».
Το πέμπτο είναι του Θανάση Παπαζώτου, με τίτλο «Η Βέροια και οι ναοί της».
Η δεύτερη ομάδα βρήκε ιστοσελίδες τις οποίες αποθήκευσε σε USB Stick  για περαιτέρω αξιοποίηση στην τάξη.

Δραστηριότητα: Καταγραφή πηγών και βιβλιογραφίας

Περιγραφή
Πέντε ομάδες ανέλαβαν να καταγράψουν τα στοιχεία των βιβλίων σε καρτέλα: ονοματεπώνυμο συγγραφέα, τίτλο, έτος έκδοσης, εκδότης και έτσι δημιούργησαν μια πρώτη βιβλιογραφία για την Παλαιά μητρόπολη Βέροιας.
Η έκτη ομάδα δημιούργησε με το λογισμικό παρουσίασης Power point έναν ηλεκτρονικό κατάλογο ιστοσελίδων για την παλαιά Μητρόπολη Βέροιας.

Δραστηριότητα: Επιτόπια έρευνα του μνημείου
Χώρος εργασίας :Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας
Διάρκεια : Δυο διδακτικές ώρες
Περιγραφή
Επισκεφθήκαμε την Παλαιά Μητρόπολη για επιτόπια έρευνα στο χώρο του μνημείου.  
Στην επίσκεψη παρατηρήσαμε το μνημείο και καταγράψαμε τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του και τον περιβάλλοντα χώρο.
Παρατηρήσαμε ότι το μνημείο βρίσκεται σε κατάσταση αποκατάστασης καθώς περιβάλλεται από μεταλλική περίφραξη στην οποία είναι επικαλλυμένη με φωτογραφίες από το εσωτερικό και το εξωτερικό τμήμα του, οι οποίες φωτογραφήθηκαν από τα παιδιά και τοποθετήθηκαν στο Φάκελο ιστορικού Υλικού για την Παλαιά Μητρόπολη.
Στη συνέχεια καθίσαμε απέναντι από το μνημείο, δίπλα στο υπεραιωνόβιο πλατάνι.  Ζητήσαμε από τα παιδιά να διαβάσουν τη μεταλλική επιγραφή που βρίσκεται πάνω στον κορμό του πλατανιού και να μας πουν ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στο πλατάνι και στην Παλαιά Μητρόπολη. Από τη συζήτηση που ακολούθησε βρήκαμε πως στο πλατάνι, σύμφωνα με την επιγραφή, κρεμάστηκε ένας μητροπολίτης της Βέροιας, ο Αρσένιος, όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν την πόλη. Τότε προέκυψαν τα ερωτήματα: Συνέβη πράγματι αυτό το γεγονός; Ποιος μα το λέει; Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι έτσι έγινε; Γιατί κρεμάστηκε ο μητροπολίτης;
Έτσι αναγκάσαμε τους μαθητές να κατανοήσουν ότι μια επιγραφή δεν αποτελεί από μόνη της ιστορικό στοιχείο αν δεν υποστηρίζεται από στοιχεία που τεκμηριώνουν αυτό που αναγράφεται.
Μια ομάδα ανέλαβε να ψάξει για στοιχεία από τα βιβλία που βρήκαμε και να γράψει για το γεγονός.
Στο τέλος της δραστηριότητας, ζητήσαμε από τους μαθητές να διαλέξουν ένα οποιοδήποτε σημείο του μνημείου και να το φωτογραφίσουν αιτιολογώντας την επιλογή τους.

Δραστηριότητα: Επεξεργασία πηγών
Χώρος εργασίας :Σχολική αίθουσα – Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής
Διάρκεια : Έξι διδακτικές ώρες
Περιγραφή
Οι ομάδες διάβασαν τις φωτοτυπημένες σελίδες από τα βιβλία που βρήκαμε στην πρώτη επίσκεψη στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας και παρατήρησε τις φωτογραφίες που συγκεντρώσαμε από την επίσκεψη στο μνημείο και από το κουτί του «θησαυρού». Κάθε ομάδα ανέλαβε να εντοπίσει πληροφορίες, να τις συνθέσει και να απαντήσει στο ερώτημα που ανέλαβε.
Από την επεξεργασία των πηγών οι μαθητές/τριες αντιλήφθηκαν ότι έλειπαν πληροφορίες για τη σημερινή κατάσταση του μνημείου και ειδικότερα για το φορέα, το ιστορικό και τις εργασίες αποκατάστασής του καθώς και για τα τυχόν αποκαλυπτόμενα ευρήματα. Για το λόγο αυτό επικοινωνήσαμε με την 11η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Βέροιας, η οποία μας παρέπεμψε στον κύριο Σκιαδαρέση, ως υπεύθυνο της αποκατάστασης του μνημείου. Ζητήσαμε από τον κύριο Σκιαδαρέση να συναντηθούμε στο μνημείο για να απαντήσει στα ερωτήματα των παιδιών σχετικά με την αποκατάσταση του μνημείου. Έτσι πραγματοποιήθηκε η δεύτερη επίσκεψη στο μνημείο.
Χώρος εργασίας :Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής
Διάρκεια : Τέσσερις διδακτικές ώρες
Στόχος: Η κατασκευή τρισδιάστατου μοντέλου της Παλαιάς Μητρόπολης
Στην προσπάθειά μας να εντάξουμε στο μάθημα των ΤΠΕ τις δραστηριότητες των παιδιών (στα πλαίσια της εργασίας τους για την Παλαιά Μητρόπολη), αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε τα παρακάτω λογισμικά:
Google SketchUp
Windows Movie Maker
Χρησιμοποιώντας το GoogleSketchUp τα παιδιά βρήκαν το ακριβές σημείο της Παλαιάς Μητρόπολης στον χάρτη της Google, αποτύπωσαν την κάτοψη του κτιρίου και δημιούργησαν (χωρισμένοι σε ομάδες) ένα τρισδιάστατο μοντέλο. Στη συνέχεια έμαθαν πώς να τοποθετήσουν το μοντέλο τους στο GoogleEarth ώστε να γίνει δημόσιο. Κατά την διάρκεια της δημιουργίας εξοικειώθηκαν με έννοιες των μαθηματικών όπως κάθετες και παράλληλες ευθείες, άξονες [x,y], κατακόρυφος άξονας, περιστροφή μιας επιφάνειας, μοίρες κλπ.
Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας φωτογραφικό υλικό από τις επισκέψεις τους στην Παλαιά Μητρόπολη δημιούργησαν (ανά ομάδες) ένα video με τη βοήθεια του λογισμικού WindowsMovieMaker.

Δραστηριότητα: Επιτόπια έρευνα του μνημείου

Χώρος εργασίας : Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας
Διάρκεια : Δυο διδακτικές ώρες
Περιγραφή
Στη δεύτερη επίσκεψη συναντηθήκαμε με την κυρία Μερόπη Χατζημιχάλη, αρχιτέκτονα – μηχανικό της 11ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Βέροιας, ως εκπρόσωπος του κ. Σκιαδαρέση.
Συναντήσαμε την  κ.  Χατζημιχάλη στον περίβολο του μνημείου, στον οποίο εργάζονταν πολλοί εργάτες. Αρχικά, οι μαθητές/τριες παρατήρησαν το μνημείο, κατέγραψαν πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση που βρίσκεται και τις εργασίες που πραγματοποιούνται.
Στη συνέχεια, η κ.  Χατζημιχάλη απάντησε σε ερωτήσεις των παιδιών σχετικά με την αρχιτεκτονική, την ονομασία, τη χρήση, τις εργασίες αποκατάστασής της, τα ευρήματα, τις δυσκολίες (πότε ξεκίνησε, ποιοι το ανέλαβαν, ποιες εργασίες έγιναν και ποιες απομένουν να γίνουν, ποιοι εργάζονται για αυτήν, πότε θα ολοκληρωθεί, ποια θα είναι η χρήση του μετά την αποκατάστασή του).
Οι πληροφορίες που συγκεντρώσαμε από τις διδακτικές επισκέψεις αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για την απάντηση των ερωτημάτων αλλά και για τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού.

Δραστηριότητα: Επεξεργασία πηγών – Απάντηση των ερωτημάτων
Χώρος εργασίας :Σχολική αίθουσα – Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής
Διάρκεια : Δέκα διδακτικές ώρες
Περιγραφή
Οι ομάδες αξιοποίησαν τις νέες πληροφορίες και ολοκλήρωσαν την απάντησή τους στο ιστορικό ερώτημα.  Από την επεξεργασία των πληροφοριών που συγκεντρώσαμε από τις πηγές και από τη συνέντευξη με την κ. Μερόπη Χατζημιχάλη δημιουργήσαμε:
* Ένα τρισδιάστατο μοντέλο της Παλαιάς Μητρόπολης σε χαρτόνι.
* Ένα τρισδιάστατο μοντέλο της Παλαιάς Μητρόπολης σε ηλεκτρονική μορφή με τη χρήση του λογισμικού SketchUp.
* Έναν έντυπο οδηγό της Παλαιάς Μητρόπολης με τη μορφή πολύπτυχου φυλλάδιου.
* Ένα βιβλιαράκι με τα ευρήματα της έρευνας.

ΧΡΟΝΟΣ – ΤΟΠΟΣ
Η Παλαιά Μητρόπολη είναι η παλαιότερη εκκλησία της Βέροιας. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης στην οδό Κεντρικής, απέναντι από το αιωνόβιο πλατάνι.
Κτίστηκε τον 11ο αιώνα από ηπειρώτες μαστόρους, οι οποίοι έκτισαν και τα περισσότερα κτίσματα της πόλης. Είναι φτιαγμένη με πωρόλιθο, ξύλα, πλίνθους και κεραμίδια. Στους τοίχους υπάρχουν τοιχογραφίες Το δάπεδο καλύπτεται από μάρμαρο και λίγα ψηφιδωτά στον νάρθηκα.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ

Ο ρυθμός της παλαιάς Μητρόπολης είναι Βασιλική. Χαρακτηριστικά του ρυθμού είναι η τρίκλιτη ξυλόστεγη με υποτυπώδες εγκάρσιο κλίτος και νάρθηκα.
Η κεντρική είσοδος βρίσκεται στη δυτική όψη και από εκεί μπαίνει κανείς στο νάρθηκα.

Εξωτερικά έχει μήκος 45 μ. , πλάτος 16 μ. και ύψος 9 μ. Από το κτίσμα λείπει όλο το νότιο κλίτος. Επίσης, η νότια πλευρά του κεντρικού κλίτους έκλεισε με τοίχο και δημιουργήθηκε μια ακόμη νότια είσοδος για το ναό.
Εσωτερικά η στέγη δεν ήταν εμφανής επειδή καλύπτονταν από ένα ξύλινο ταβάνι. Ο φωτισμός στο εσωτερικό του κτιρίου επιτυγχάνεται με μια σειρά από τοξοειδή παράθυρα.
Στο κατώτερο τμήμα του κτιρίου τα τόξα των παραθύρων είναι ημικυκλικά ενώ στο ανώτερο οξυκόρυφα.

OI ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΕΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ
Πριν από την άλωση της Βέροιας από τους Οθωμανούς, η Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας, ήταν αφιερωμένη στους Αγίους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο , σύμφωνα με τον Γιώργο Χιονίδη ή στους δώδεκα Αποστόλους, σύμφωνα με τις Μαργιέ και Ματσκάνη.
Οι ονομασίες αυτές στηρίζονται στην παράδοση καθώς δεν έχει αποδειχθεί αρχαιολογικά.
Μετά όμως από την οριστική κατάληψη της Βέροιας από τους Οθωμανούς, το 1433 σύμφωνα με τον Θ. Παπαζώτο ή τα έτη 1430, 1432, 1434, 1436, 1448/49 σύμφωνα με τον Γιώργο Χιονίδη η Παλαιά Μητρόπολη μετατράπηκε σε τζαμί και πήρε το όνομα Τζαμί του Χουνκιάρ (δηλαδή του κατακτητή) ή τέμενος του Σουλτάν Μουράτ, δηλαδή του Μουράτ Β΄, σύμφωνα με τις Μαργιέ και Ματσκάνη.
Ο Μουράτ Β΄ ήταν σουλτάνος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας (1421-1451).  Στις 29 Μαρτίου του 1430 o Μουράτ Β΄, μετά από τριήμερη πολιορκία, καταλαμβάνει τη Θεσσαλονίκη.
Το έτος 1441-1442 παραιτήθηκε από το θρόνο χάριν του 12χρονου γιου του, Μεχμέτ Β» Φατίχ, γνωστότερου ως «Μωάμεθ ο Πορθητής».
Σύμφωνα με τις Μαργιέ και Ματσκάνη οι Οθωμανοί άλλαξαν το όνομα  και τη χρήση της Παλαιάς Μητρόπολης για να κάμψουν το ηθικό των χριστιανών.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ
Σύμφωνα με τις Μαργιέ και Ματσκάνη όταν οι Οθωμανοί καταλάμβαναν μια πόλη μετέτρεπαν την μητρόπολη της σε Τζαμί για να κάμψουν το ηθικό των Χριστιανών. Σύμφωνα με  την Περόπη Χατζημιχάλη αυτή η ενέργεια είχε σκοπό να δείξει τη δύναμή των οθωμανών προς τους χριστιανούς και να επιβάλουν την εξουσία τους στην πόλη.
Η αλλαγή χρήσης της Μητρόπολης σε τζαμί προκάλεσε και άλλες αλλαγές τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά.
Στο εσωτερικό της, σύμφωνα με την Μερόπη Χατζημιχάλη, ζημιές υπέστησαν οι τοιχογραφίες που χτυπήθηκαν από τους Οθωμανούς με αιχμηρά αντικείμενα με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μικρές λακουβίτσες στην επιφάνειά τους, για να πιάσει ο σοβάς που θα έβαζαν πάνω τους ώστε να μη φαίνονται οι άγιοι που απεικονίζονταν.  Ακόμη, το κεντρικό κλίτος της εκκλησίας μετατράπηκε σε χώρο προσευχής των μουσουλμάνων.
Εξωτερικά, οι Οθωμανοί έκλεισαν όλα τα ανοίγματα και έχτισαν έναν εξωτερικό τοίχο. Επίσης, έφτιαξαν το δικό τους ιερό προς τη μεγάλη πλευρά του κτίσματος για να προσεύχονται. Ακόμη, κατεδαφίστηκε το εγκάρσιο κλίτος και στη θέση του χτίστηκε ο μιναρές, του οποίου ένα μεγάλο τμήμα σώζεται έως σήμερα.
Στο ανώτερο τμήμα του κτιρίου, τα ημικυκλικά παράθυρα αντικαταστάθηκαν από οξυκόρυφα, χαρακτηριστικό γνώρισμα της οθωμανικής αρχιτεκτονικής, το οποίο συναντάται και σε άλλα οθωμανικά μνημεία της πόλης, όπως το Τζαμί του Μενδρεσέ.

Η ΠΑΛΑΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ: ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ
Σύμφωνα με τις Μαργιέ και Ματσκάνη, η Παλαιά Μητρόπολη πριν μετατραπεί σε Τζαμί ήταν εκκλησία των Χριστιανών και η Μητρόπολη της Βέροιας.
Μετά την κατάληψη της πόλης από τους Οθωμανούς, το 1433 (σύμφωνα με τον Αθανάσιο Παπαζώτο) ή το 1448 (σύμφωνα με τον Γεώργιο Χιονίδη) η παλαιά Μητρόπολη μετατράπηκε σε τζαμί. Από το μιναρέ του, κάθε μεσημέρι , υψωνόταν η σημαία της ημισελίνου και το δειλινό ο μουεζίνης Χότζας έστελνε ψαλμωδίες προς τους πιστούς.
Μετά την απελευθέρωση της Βέροιας, το 1912, η παλαιά Μητρόπολη εγκαινιάστηκε από τον Μητροπολίτη Καλλίνικο Δελικάνη και λειτούργησε κανονικά για κάποιο διάστημα. Όπως μας πληροφορεί ο Αναστάσιος Χριστοδούλου η Παλαιά Μητρόπολη μετατράπηκε από τον Μητροπολίτη Πολύκαρπο ως χώρος συγκέντρωσης και κηρυγμάτων στη Χριστιανική Ένωση Ορθοδόξων Βέροιας, Χ.Ε.Ο.Π.) καθώς και για τη στέγαση κατηχητικών σχολείων.
Κατά την διάρκεια των πολέμων το κτίριο χρησιμοποιήθηκε από τις κρατικές υπηρεσίες, ενώ στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, η Παλαιά Μητρόπολη χρησιμοποιήθηκε ως στάβλος.
Μετά την απελευθέρωση της Βέροιας από τους γερμανούς η Μητρόπολη παρέμενε κλειστή και αχρησιμοποίητη έως και τον Οκτώβριο του 2010, οπότε ξεκίνησαν οι εργασίες αποκατάστασής της από την 11η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Βέροιας.

ΤΟ ΠΛΑΤΑΝΙ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ
Σύμφωνα με τον  Γιώργο Χιονίδη όταν οι Οθωμανοί μπήκαν στη Βέροια συνάντησαν αντίσταση γύρω από την Μητρόπολη όπου είχαν αποσυρθεί οι προύχοντες και άλλοι Χριστιανοί με τον Μητροπολίτη Αρσένιο.
Σύμφωνα με την παράδοση οι Οθωμανοί έσπασαν την κλειστή είσοδο της εκκλησίας και συνέλαβαν τον Μητροπολίτη, ενώ λειτουργούσε και προσευχόταν, φορώντας τα χρυσά άμφιά του για τελευταία φορά καθώς και τους προύχοντες και ιερείς.
Oι Οθωμανοί θανάτωσαν τον Μητροπολίτη στην πόρτα της εκκλησίας και στη συνέχεια κρέμασαν το αποκεφαλισμένο σώμα του στον πλάτανο, μαζί με τα σώματα των άλλων για παραδειγματισμό και εκφοβισμό των κατοίκων.
Η ηλικία του πλατάνου υπολογίζεται να είναι μεγαλύτερη των εξακοσίων ετών.

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ
Σύμφωνα με τις Μαργιέ και Ματσκάνη, η Παλαιά Μητρόπολη θεωρείται ως ένα από τα μεγαλύτερα σωζόμενα μεσοβυζαντινά κτίσματα στο χώρο των Βαλκανίων και ένας από τους μεγαλύτερους επισκοπικούς ναούς που χτίστηκαν στη Μακεδονία στις αρχές του 11ου αιώνα.  
Μέχρι το 2010 η Παλαιά Μητρόπολη παρέμενε ένα ερειπωμένο μνημείο, δίπλα στο οποίο είχαν προστεθεί διάφορα παραπήγματα που αλλοίωναν τη φυσιογνωμία του και έκρυβαν τη μεγαλοπρέπειά του.
Τον Οκτώβριο του 2010 ξεκίνησαν επιτέλους οι εργασίες διατήρησης και αποκατάστασης του μνημείου από την 11η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Βέροιας, σύμφωνα με την Μερόπη Χατζημιχάλη, μηχανικό – αρχιτέκτονα, η οποία πρόκειται να ολοκληρωθεί το 2015.

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Παλαιά Μητρόπολη πρόκειται να αποκατασταθεί σε δυο χρόνια, το 2015 και ότι αποτελεί ένα σημαντικό μνημείο πολιτισμικής κληρονομιάς της πόλης μας σκεφθήκαμε να διατυπώσουμε τις δικές μας προτάσεις για την αξιοποίησή της μετά την ολοκλήρωση της αποκατάστασης.
Από την ανάλυση των συνολικά 19 προτάσεων βρήκαμε ότι οι περισσότερες από αυτές, δηλαδή 12 από τις 19, αφορούν στη διπλή χρήση της Παλαιάς Μητρόπολης: Να λειτουργήσει κυρίως ως μουσείο του εαυτού της, γιατί είναι ένα μεγάλο και σημαντικό μνημείο της ιστορίας μας, αλλά και ως εκκλησία στις μεγάλες γιορτές για να μην χάσει την αρχική της λειτουργία και χρήση.
Οι υπόλοιπες έξι προτάσεις αναφέρονται στη χρήση της Παλαιάς Μητρόπολης μόνο ως μουσείο, ενώ μία πρόταση σχετίζεται με τη χρήση του μνημείου μόνο ως εκκλησία.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Οι μαθητές/τριες παρουσίασαν την εργασία τους σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς στο σχολείο και σε εκδήλωση που διοργανώθηκε από τη Δ/νση Π.Ε. Ημαθίας με τίτλο «Εκατό χρόνια ελεύθερη Ημαθία».
Η παρουσίαση ήταν άψογη. Οι μαθητές/τριες παρουσίασαν με πολυτροπικό τρόπο τα ευρήματα της έρευνάς τους για την Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας και στο τέλος μοίρασαν στους παρευρισκόμενους το πολύπτυχο φυλλάδιο που είχαν ετοιμάσει.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Από την ανάλυση των σημειώσεων που κρατήσαμε κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος διαπιστώσαμε μερικά θετικά και αρνητικά σημεία αναφορικά με τη σχεδίαση, την υλοποίηση και την παρουσίασή του.
Στα θετικά σημεία εντάσσονται: η ενεργητική συμμετοχή των παιδιών, η συνεργασία τόσο μεταξύ τους όσο και με τους εκπαιδευτικούς που τους/τις καθοδηγούσαν, ο ενθουσιασμός τους, το ενδιαφέρον που έδειξαν για να ανακαλύψουν περισσότερα για την ιστορία του μνημείου, η ανυπομονησία τους για τις διδακτικές επισκέψεις, η αποτελεσματικότητά τους στην επεξεργασία, τη σύνθεση των στοιχείων και την αξιοποίησή τους για την παραγωγή μαθησιακών προϊόντων όπως η δημιουργία του τρισδιάστατου μοντέλου της Παλαιάς Μητρόπολης σε χαρτόνι αλλά και σε ηλεκτρονική μορφή με το λογισμικό SketchUp, η δημιουργία των δικών τους κειμένων στο χαρτί και στη συνέχεια σε ηλεκτρονική μορφή με τη χρήση του λογισμικού Word.
Τα αρνητικά σημεία που διαπιστώσαμε σχετίζονται με:
Α) Τη δυσκολία μετακίνησης των μαθητών σε χώρους ιστορικής αναφοράς, όπως η Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας, η Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας.
Λόγω της μεγάλης απόστασης του σχολείου από αυτούς τους χώρους η μετακίνηση των παιδιών έγινε με τα πόδια με αποτέλεσμα να «χαθεί» πολύτιμος διδακτικός χρόνος για τη μετάβαση και επιστροφή των παιδιών από και προς αυτό. Επιπλέον, η μετακίνηση με τα πόδια κουράζει τα παιδιά και μπορεί να είναι αιτία ακύρωσης της επίσκεψης. Στη δικιά μας περίπτωση αυτό συνέβη τρεις φορές κατά τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος, με αποτέλεσμα να μην εφαρμοστεί όπως ακριβώς σχεδιάστηκε στην αρχή.
Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε λεωφορείο. Λόγω του μεγάλου κόστους της μετακίνησης ανά μαθητή –περίπου δυο Ευρώ- η λύση αυτή απορρίφθηκε γιατί θα επιβάρυνε οικονομικά τους μαθητές. Έτσι, περιορίσαμε τις επισκέψεις μας στις απολύτως απαραίτητες και δεν επισκεφθήκαμε τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), την 11η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Βέροιας ούτε επαναλάβαμε την επίσκεψή μας στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας, όπως είχαμε προγραμματίσει.
Υποστηρίζουμε ότι η χρηματοδότηση των Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων από τον αρμόδιο φορέα της Δ/νσης Ημαθίας, έστω για τις μετακινήσεις των παιδιών από σχολεία που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από χώρους ιστορικής αναφοράς της πόλης ή εκτός αυτής, θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση τέτοιων δυσκολιών, να παρέχει ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση και να βοηθήσει στην αποτελεσματική υλοποίηση των Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων.
Το δεύτερο σημείο σχετίζεται με το διδακτικό χρόνο που διατίθεται για το μάθημα της Ευέλικτης Ζώνης στην ΣΤ΄ Δημοτικού. Η μια ώρα της εβδομάδα δεν επαρκεί για την πραγματοποίηση των διδακτικών επισκέψεων. Υπολογίσαμε το χρόνο που χρειαστήκαμε για τη μετάβαση στο χώρο επίσκεψης και επιστροφής των μαθητών στο σχολείο με τα πόδια, και τον προσθέσαμε στο χρόνο που απαιτείται για να παρατηρήσουν, να αναζητήσουν, να καταγράψουν και να κατανοήσουν στοιχεία από την επιτόπια έρευνα σε μνημεία ή χώρους ιστορικής αναφοράς, αλλά και να τα επεξεργαστούν στη σχολική αίθουσα. Από τον υπολογισμό που κάναμε καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται τουλάχιστον δυο με τρεις ώρες σε κάθε διδακτική επίσκεψη ή εργασία μέσα στη σχολική αίθουσα. Αυτό το εμπειρικό εύρημα μάς οδηγεί στο συμπέρασμα ότι για το μάθημα της Ευέλικτης Ζώνης στις μεγάλες τάξεις (Ε & ΣΤ) θα έπρεπε να διατεθούν τουλάχιστον δυο με τρεις ώρες την εβδομάδα.
Κλείνοντας θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα και να τους/τις ευχηθούμε να συνεχίσουν με την ίδια όρεξη και τον ίδιο ενθουσιασμό την υλοποίηση Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων και στο Γυμνάσιο.

Συμμετείχαν κατά αλφαβητική σειρά οι μαθητές/τριες:
Γκούμας Ιωάννης
Ευαγγελοπούλου Μαρία
Καπράρα Κυριακή
Καρατόλιου Μαρία
Καραφιλάι Ορέστης
Λαζόπουλος Ελευθέριος
Λαναρά Αικατερίνη
Λεύκος Δημήτριος
Λυμούση Μαρία-Αννα
Λυμούσης Χρήστος
Μαυρίδου Ευθυμία
Μήτκας Δημήτριος
Μπαζτέκας Χρήστος
Παλτατζίδης Άνθιμος
Παπαδόπουλος Αχιλλέας
Προδρομίδου Ελένη
Σαντήκ Ογλού Σωκράτης
Σιακαβάρα Βασιλική
Τέτου Στυλιανή
Τζαλίλη Βασιλική
Χόργκος Ιωάν-Σεμπάστιαν

με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών

Γιώργου Μακαρατζή, Δ/ντής του σχολείου

Σπύρου Αλεξίου, καθηγητής Πληροφορικής.

Α. ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Πολύπτυχο φυλλάδιο
Τρισδιάστατο μοντέλο της Παλαιάς Μητρόπολης σε χαρτόνι
Τρισδιάστατο μοντέλο  Παλαιάς Μητρόπολης  με το λογισμικό SketchUp

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΒΕΡΟΙΑΣ & ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ
1. Μαργιέ, Α.,  Ματσκάνη, Α. (2004). Οθωμανική αρχιτεκτονική της Βέροιας. Θεσσαλονίκη
2. Παπαζώτος, Θ. (1994). Η Βέροια και οι ναοί της, Αθήνα.
3. Χιονίδης, Γ (1998). Ο Μητροπολίτης της Βέροιας Αρσένιος. Πρώτος Δολοφονηθείς ιεράρχης από τους Τούρκους (Ομιλία). Βέροια
4. Χιονίδης, Γ. (1970).  Ιστορία της Βέροιας, τόμος Β΄. Θεσσαλονίκη
5. Χριστοδούλου, Α. (1960). Ιστορία της Βέροιας. Βέροια

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
1. Bossing, N, L. (1970). Die Projekt-Methode. In: GEISSLER,G. (Hg): Das Problem des Unterrichtsmethode in der paedagogischen Bewegung, Weinheim/Berlin.
2. Cooper H. (1995).The Teaching of History in Primary Schools, David Fulton Publishers, London.
3. Γερμανός Δ.. (1994).Υλικός χώρος, εκπαιδευτικά και πολιτιστικά μοντέλα στο ελληνικό δημοτικό σχολείο, Εκπαιδευτικά (34-35)
4. Dymond D. (1988). Writing Local History. A Practical Guide , Phillmore, Sussex.
5. Hickey Μ Gail. (1999). Bringing History Home, Allyn and Bacon, London.
6. Frey Κ. (1986).Η Μέθοδος Project, Θεσσαλονίκη.
7. Hickey Μ. Gail. (1999). Bringing history home: local and family history projects for.grades K-6, Allyn & Bacon.
8. Klippert H. (1994). Projectwochen: Arbeitshilfen fuer Lehrer und Schulkollegien, Basel: Beltz.
9. Κυρκίνη Ν. (1999). Δραστηριότητες και συνθετικές εργασίες στο μάθημα της Ιστορίας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Σεμινάριο 21, Π.Ε.Φ, Αθήνα.
10. Λεοντσΐνης Γ., Ρεπούση Μ. (2000). Η Τοπική ιστορία ως πεδίο Σπουδής στο Πλαίσιο της Σχολικής Παιδείας, Ο.Ε.Δ.Β, Αθήνα.
11. Λεοντσίνης Γ. (1988). Διδακτική προσέγγιση ενότητας ιστορίας. Βασικές διδακτικές και μεθοδολογικές αρχές. σεμινάριο 9, Π.Ε.Φ, Αθήνα.
12. Nichol J. Dean J. (1997). History. Developing primary teaching skills., Rouledge, London.
13. Ρεπούση Μ. (2001). Ιστορία και διδακτική της Ιστορίας. Σημειώσεις μαθήματος και κείμενα, Α.Π.θ, Π.Τ.Δ.Ε, Θεσσαλονίκη.
14. Sebba J. (2000). Ιστορία για όλους, μεταίχμιο, Αθήνα.
15. Χρυσαφίδης Κ. (1998). Βιωματική- Επικοινωνιακή Διδασκαλία, Gutenberg, Αθήνα.

Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Γεώργιος Μακαρατζής, Σπύρος Αλεξίου

Σχολικό έτος: 2012-13

Διάρκεια: 32 διδακτικές ώρες